NGHE & ĐỌC: Ngôi nhà mơ ước

Thứ năm - 28/11/2024 03:09

Người xưa dạy: An cư lạc nghiệp. Cho dù vật đổi sao dời thì với người Việt mình, câu ấy luôn luôn đúng.

>> Nghe giọng đọc Ngạn Anh:

Tôi năm nay đã bước sang U70, nhưng để “an cư” được cũng đã phải trải qua năm lần làm nhà, từ xây mới cho đến cơi nới.

Tôi vào công tác ở Tây Nguyên từ năm 1979. Hồi đó nghĩ, cố gắng bám trụ dăm ba năm rồi xin chuyển về quê bởi ngày đi, mẹ tôi đã giao giá như thế. Nhưng ai mà sắp đặt trước được số phận cuộc đời? Đất ba zan níu chặt đời tôi. Tây Nguyên trở thành quê hương thứ hai. Tôi xây sự nghiệp và tổ ấm gia đình từ mảnh đất đầy nắng gió nhưng đậm chất huyền thoại đó.

Năm 1988, vợ chồng tôi sau mấy năm chắt chiu từ đồng lương còm cõi của nhà giáo thời bao cấp, từ nuôi heo (nuôi heo thực sự đấy) và chạy chợ của bà xã, làm được căn nhà ba mươi mét vuông, không biết xếp vào cấp nào: tường gạch tô trát mộc, không sơn trít, mái lợp tôn prô xi măng, cửa sổ, cửa đi ghép bằng ván, bằng lách. Thực sự đối với tôi lúc ấy, đó quả là một công trình vĩ đại bởi ngôi nhà nhỏ đó, vợ chồng tôi làm từ A đến Z. Chồng cầm bay xây, tô, trát; vợ phụ hồ. Thỉnh thoảng có bạn bè và các em sinh viên đến hỗ trợ. Ba mươi mét vuông nhà mà tôi làm mất bốn tháng trời. Ngày làm xong, chuyển đồ đạc từ khu tập thể giáo viên ra nhà mới, vợ chồng tôi vui mừng khôn xiết, cứ ngỡ như mình đang mơ một giấc mơ đẹp.

Để có được ngôi nhà mơ ước ở cái thời điểm căng thẳng nhất của thời bao cấp khốn khó, quả là một kỳ tích. Lương giáo viên ba cộc ba đồng, lại nuôi hai con nhỏ, lấy đâu ra tiền một cục để hô biến là có nhà ngay? Vợ chồng tôi đành phải thắt lưng buộc bụng, góp gió thành bão. Hàng bao nhiêu năm, vợ chồng mỗi khi có việc đi xa xuống huyện hay ra phố, trời nắng gió khát khô cả cổ, bụng réo cồn cào nhưng vẫn cố nhịn, không dám ghé vào hàng quán bên đường.

Vật liệu làm nhà phải tích trữ ba bốn năm mới đủ. Ba mươi tấm lợp fibro xi măng có được là nhờ hai lần trúng số bốc thăm mua theo tiêu chuẩn phân phối của cơ quan và bạn bè nhường cho. Gỗ làm đà mua từng cây và phải cất giấu, sợ bị kiểm lâm phát hiện vì không có giấy tờ. Một tấn xi măng mua theo tiêu chuẩn được xét, đem gửi kho nhà nước gần trụ sở công an phường Ea Tam bây giờ (lúc đó là đồn công an cổng số 1, phường Tân Thành), vài tháng lại đến lật trở các bao xi một lượt để chống vón cục. Ấy vậy mà khi thi công, các góc bao xi măng hầu hết đã đông đá, phải lấy búa đập giã cho vợ dần sàng từng mẻ một. Mấy ngàn gạch may mắn nhờ anh bạn làm thủ kho lò gạch Ea Tam (nằm ở khu đồi phía sau trường Cao đẳng Sư phạm Buôn Ma Thuột) bán giấu, bán giếm cho.

Mốt làm nhà ngày ấy thường phải có “vê tăng đa” mặt tiền nhà. Thế là chạy ngược chạy xuôi tìm sắt thép. Thật may, một hôm vào nông trường 1/5 (xã Ea Kpam, Cư M’gar), phát hiện nhà bà con có một ít sắt thép cũ để sau hè, chắc là vừa mỡi gỡ ở đâu về. Hỏi ra mới biết, có căn nhà cũ thời Pháp xây cho công nhân ở, trải qua mấy chục năm giờ đã xuống cấp, phải phá bỏ, người dân đến đập bê tông, gỡ lấy sắt thép. Bèn thỏ thẻ xin, gia chủ gật đầu ngay. Thế là mất mấy chuyến bở hơi tai chở bằng xe đạp những cây sắt phi 18, những mớ sắt phi 6 buộc thành bó, vượt hai mươi cây số đường đất, bụi đỏ về phố.

Ngày khởi công đã chọn là thứ 7, tuần đầu tháng Tư (hồi ấy, làm việc gì cũng cứ chọn ngày chẵn, chả phải coi ngày coi tháng chi). Thợ thầy thì đã hợp đồng miệng với một ông công nhân công ty xây dựng (chỗ gần ngã ba Tân Thành). Trước ngày động thổ, anh ta lật kèo, sau mới hiểu rõ nguồn cơn. Thì ra, thời điểm ấy giá cả thay đổi chóng mặt. Tuần trước thỏa thuận mồm với nhau, giá vàng đang thế này, thì tuần sau nó đã nhảy vọt lên mấy giá. Tôi lúc đó như cưỡi trên lưng hổ. Thôi, đành liều một phen vậy. Lúc ấy, nhiều đồng nghiệp trong trường cũng đang xây nhà, bèn lân la đến xem thợ làm, mục đích là để học mót cách họ xây nhà như thế nào. May mà mình có chút hoa tay (ông cha gọi là sáng dạ), với lại, hồi học cấp ba, mỗi kỳ nghỉ hè cũng đã từng đi phụ hồ cho thợ xây nhà kho, nhà chăn nuôi hợp tác xã nên không đến nỗi ngu ngơ như bò đội nón.

Thế là quyết định, ra chợ mua cái bay, chuốt cái thước gỗ, tự thiết kế, tự xây. Riêng khâu thiết kế, cũng tốn mất một cuốn vở học trò. Tiếc là “di sản văn hóa” ấy đã không giữ được.

Ngày khởi công làm móng, vợ chồng “lộc cộc lào cào” với nhau. May mà có ông cậu dưới huyện lên giúp một tay. Suốt bốn tháng trời, buổi lên lớp, buổi làm thợ hồ. Hôm nào vợ bận đi dạy hoặc lo chạy chợ, không có người phụ giúp thì một mình tôi, đặt thằng cu Tí mới hai tuổi lên chiếc xe cải tiến mượn của trường, cha con kéo nhau ra “công trình thế kỷ”. Thả cu cậu xuống tự chơi một mình, còn tôi lúi húi trộn hồ, tô trát. Có hôm, mải làm không để ý, anh chàng nghịch ngợm, lấy tay gạt lem nhem góc tường bố vừa lo tô miết cho sắc cạnh xong. Thôi, đành gác cái bực bội lại, chỉ biết nhìn cu cậu lấm lem đất cát mà cười trừ. Chiều hoàng hôn buông xuống, cha con lại thu xếp đồ nghề để về lại gian nhà tập thể. Tôi chưa vội đi ngay mà còn nán lại, ngồi bệt dưới đất, ngẩng mặt ngắm nhìn say sưa ngôi nhà đang thành hình in bóng trên nền hoàng hôn đỏ rực mà không tin ở mắt mình. Ra vợ chồng tôi sắp có nhà rồi sao?

Vất vả hàng tháng trời, cuối cùng, chúng tôi cũng có được ngôi nhà mơ ước.

Thời gian trôi thật nhanh. Mấy năm sau, con cái lớn dần lên. Ngôi nhà trở nên chật chội. Tôi lại tự cơi nới đến ba lần, thành ra, khu nhà trông chẳng giống ai. Thế nhưng tôi trân quý nó, đơn giản vì đó là nhà tôi. Ở đấy, tôi dành cả cuộc đời vun đắp cho mái ấm gia đình. Ở đấy, các con tôi sinh ra và lớn lên cho đến khi chúng trưởng thành, đủ lông đủ cánh bay vào trường đời. Ở đấy, chan đầy tình cảm thân thương và đầy ắp kỷ niệm của mỗi thành viên.

Cho nên, mãi trước khi nghỉ hưu một năm, vợ chồng tôi mới quyết định thay ngôi nhà cũ. Phần vì tuổi đời của nó, một căn nhà dưới cấp bốn, làm từ thời đói ăn thiếu mặc, đã bắt đầu xuống cấp, ba mươi năm rồi còn gì. Phần vì con cái ba đứa đều đã thành gia thất, ngày lễ ngày tết chúng kéo cả đoàn hai ba “toa tàu” về, căn nhà không còn đủ sức chứa.

Thế là, bao nhiêu tiền cả đời nhà giáo dành giụm để dưỡng già dồn hết vào “công trình thế kỷ”. Cũng may có các con hỗ trợ thêm. Ngôi nhà mới được kiến trúc sư thiết kế đàng hoàng chứ không phải như ngôi nhà cũ, tôi vừa vẽ, vừa xây. Nó to đẹp hơn, đàng hoàng hơn, đặc biệt là đủ chỗ cho mọi thành viên trong gia đình đoàn tụ những lúc sum vầy.

Ngày tháo dỡ ngôi nhà cũ, lòng tôi ngổn ngang bao tâm trạng. Một chút gì đó nuối tiếc. Nhưng biết làm sao được. Vạn vật đâu bất biến.

Trước giờ khởi công, đêm ấy, hai vợ chồng hầu như không ngủ. Cả hai cứ trở mình hoài. Ba giờ sáng, chúng tôi thức dậy làm lễ động thổ để sáng ra, thợ đến mở móng.

Sau hơn năm tháng xây dựng, ngôi nhà mới hoàn thành. Suốt thời gian đó, vợ chồng tôi cũng phơi nắng, phơi mưa cùng anh em thợ, bởi ai cũng muốn tự góp một chút công sức vào tổ ấm mới của mình.

Nếu như ba mươi năm trước, khi chuyển từ khu tập thể chật chội ra ngôi nhà mới chỉ ba mươi mét vuông nhưng thoáng đãng, tôi cảm thấy tâm trạng mình như đang giữa cơn mơ, bởi trước đó chưa bao giờ dám nghĩ tới. Còn bây giờ, được ở trong căn nhà rộng rãi, bốn phía tràn ngập ánh sáng mặt trời mà vẫn ấm cúng, mát mẻ, tôi chỉ thấy lòng mình lâng lâng nhẹ nhõm. Có lẽ vì mình đã ở cái tuổi mà bao nhiêu hỉ nộ ái ố của cuộc đời đều đã từng nếm trải rồi chăng?

Ngôi nhà mới, cũng chỉ cấp bốn cộng thôi, nhưng bạn bè hay đùa vui là biệt phủ. Thì biệt phủ quá đi chứ lỵ. Đời nhà giáo được như thế là mãn nguyện lắm rồi, dù hơi muộn.

Và vui nhất, hạnh phúc nhất là nơi biệt phủ ấy, mấy năm nay vẫn đều đặn sáng thứ Ba và thứ Năm hằng tuần, đón bạn bè đến thưởng thức trà, cà phê, đàm đạo chuyện văn chương, chuyện đời.

Ngôi nhà mới được thiết kế bài bản nên phải nói là rất tiện nghi trong sinh hoạt. Đấy là điều mà hai vợ chồng tôi tâm đắc nhất. Nhưng quan trọng hơn, nó là nơi bình yên để mỗi thành viên trong gia đình dẫu có đi xa lại muốn trở về.
15/11/2021

Nguyễn Duy Xuân

Tags: luôn luôn, an cư

Ý kiến bạn đọc

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn