Nguyễn Duy Xuân

Đảng đã có Nghị quyết, Quốc hội đã có chủ trương và Chính phủ cũng đã giao Bộ GD-ĐT triển khai chương trình xã hội hóa sách giáo khoa, trong đó có các vấn đề cốt lõi: Xây dựng khung chương trình chung; đa dạng hóa và xã hội hóa xuất bản các bộ sách giáo khoa khác nhau; xây dựng một bộ sách giáo khoa chuẩn của nhà nước.

Đây là bài ghi chép lại khi phóng viên báo Tiền Phong phỏng vấn tôi ở Hà Nội (cuối năm 2008) khi tôi về tham dự và trình bày vấn đề "Nguồn gốc Việt Nam của tên 12 con giáp" trong hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ ba (Hà Nội, 4-7/12/2008). Hi vọng bài chép lại này khiến ta suy nghĩ lại truyền thống văn hoá rất lâu đời của tổ tiên trong những ngày trước tết ...
 

Tôi cũng rất hi vọng người Việt chúng ta sẽ chú ý đến vấn đề này để giữ cho sự phong phú đó được tồn tại mãi mãi cũng như có thể làm cho nó phong phú thêm nữa!

"Nguyễn Duy Xuân là một nhà thơ, nhà giáo và nhà báo đến từ Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, Việt Nam. Ông nổi bật với những tác phẩm mang phong cách giản dị, gần gũi với đời sống con người và những vấn đề xã hội. Bên cạnh sự nghiệp viết văn, ông còn tích cực hoạt động trong lĩnh vực báo chí, chia sẻ những quan điểm và góc nhìn cá nhân về nhiều vấn đề thời sự trong nước.

Bấy nhiêu văn bản pháp quy dường như vẫn chưa đủ để răn đe, ngăn chặn những kẻ cơ hội, thoái hóa biến chất luồn sâu, leo cao trong bộ máy Đảng và Nhà nước bởi vấn đề cốt lõi vẫn là con người. Khi người ta đánh mất lòng trung thực, liêm sỉ và sự tử tế thì luật pháp chẳng còn nghĩa lý gì.

Phần này bổ túc cho bài Phương pháp giải quyết vấn đề và Tứ Diệu Đế (phần 1). Phần 2 đề nghị một cách tiếp cận mới dựa vào ngôn ngữ so sánh: nhất là khi tiếng Việt và Hán Việt (môi trường dịch kinh Phật Giáo truyền thống ở VN) đã có một quá trình giao lưu rất lâu đời.

Tại kỳ học thứ 5 Quốc hội khóa XV, các đại biểu thảo luận tại tổ và tại hội trường. Nhiều tiếng nói thẳng, không né tránh và rất tâm huyết về những vấn đề nóng bỏng hiện nay của đất nước đang được cử tri hết sức quan tâm, lo lắng nhưng cũng không ít tiếng nói khiến cử tri “tâm tư”.
 

Điều mà đại biểu Vân trăn trở cũng chính là vấn đề mà báo chí và dư luận từng phản ánh trong nhiều năm qua. Nhiều địa phương hằng năm phải nhận gạo cứu trợ vào dịp Tết Nguyên đán nhưng vẫn quyết bỏ ra hàng trăm, thậm chí là ngàn tỷ đồng từ ngân sách để “đua” xây tượng đài, cổng chào.
 

NDX.net - Tháng 10 năm 2022, sau hơn 1 năm biên tập, chỉnh sửa, Nguyễn Duy Xuân hoàn chỉnh tập bản thảo bút ký chính luận về chủ đề chống tham nhũng và tiêu cực - một chủ đề luôn nóng bỏng tính thời sự trên các phương tiện truyền thông và dư luận trong suốt nhiều năm qua khi công cuộc "đốt lò" được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát động.

Trong Từ điển tục ngữ Việt (NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh - 2010) có một số câu Nguyễn Đức Dương thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ.

Nhân chuyện Đại sứ Lý Đức Trung mặc quốc phục trình Quốc thư lên Tổng thống Israel ngày 9/8/2022 được báo chí phản ảnh gây tranh cãi dư luận, chúng tôi xin đăng bài viết này của Nhà văn Hoàng Quốc Hải để bạn đọc hiểu thêm về vấn đề "quốc phục" Việt Nam.

Trong Từ điển tục ngữ Việt (NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh - 2010) có một số câu Nguyễn Đức Dương thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ.

Trong Từ điển tục ngữ Việt (NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh - 2010) có một số câu Nguyễn Đức Dương thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ.

Thông thường, khi biên soạn từ điển thì tất cả từ ngữ thu thập sẽ được soạn giả giải thích. Tuy nhiên, trong Từ điển tục ngữ Việt (NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh - 2010) có một số câu Nguyễn Đức Dương thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ.

Câu trả lời là được. Cốt lõi vấn đề là ở chỗ, Bộ GD-ĐT và các cơ quan chức năng có đủ quyết tâm và quyết liệt vì liêm chính học thuật, và xa hơn nữa, vì một nền giáo dục khai phóng, hiện đại hay không.
 

Từ cách đây mấy năm và cho tới bây giờ, có một số người đã đặt vấn đề bỏ ăn Tết truyền thống và dùng tết dương lịch thay vào.
 

Gần như đã thành thông lệ, cứ vào dịp cuối năm, Trung ương lại ban hành chỉ thị về việc tổ chức Tết trong đó có vấn đề luôn luôn được dư luận quan tâm: Chuyện tặng quà cho lãnh đạo các cấp.
 

Vấn đề này đã từng được dư luận đặt ra một cách nghiêm túc. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi mà nhiều quan chức to có nhỏ có phải xộ khám vì tham nhũng, lạm quyền; còn đương chức thì cũng không ít kẻ nói năng, phát biểu “lộ cộ”, khiến dân không khỏi nghi ngờ trình độ “quan trí” của các vị.

Bài “Tâm đầu ý hợp” trên trang Tiếng Việt giàu đẹp (26/6/2021) đặt vấn đề như sau:

Vấn đề này được Phó thủ tướng Vũ Đức Đam nêu ra tại cuộc làm việc giữa Tổ công tác đặc biệt với tỉnh Đồng Tháp chiều 17-9.

Học online đang là vấn đề đang cuốn hút sự quan tâm của các bậc phụ huynh khi ngày khai giảng năm học mới cận kề.

- Từ sau 1945, có một kiểu người viết văn đã hình thành với chỗ mạnh chỗ yếu của họ. Bài viết không có tham vọng trình bày vấn đề một cách toàn diện, mà chỉ đi vào một số khía cạnh:
 

Trong “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương – NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh – 2010) có một số câu tác giả thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ. Một trong số những câu “chưa rõ nghĩa” đó là: “Muốn ăn đi tát; muốn ngồi mát đi câu”.
 

Xưa nay đã có nhiều người bàn luận về câu hỏi THẾ NÀO LÀ THƠ, Thơ khác ca vè, văn vần như thế nào. Nhà thơ Nguyễn Vũ Tiềm cũng đã có những phân tích khá tỷ mỷ, sâu sắc trong cuốn tiểu luận: “Đi tìm mật mã thơ” nhưng tôi vẫn thấy chưa thỏa mãn lắm vì ông cho rằng thấy gì viết ấy thì chỉ được ca vè, văn vần. Nên tôi vẫn muốn bàn thêm về vấn đề này theo cách hiểu của riêng mình để chia sẻ cùng các bạn yêu thơ.

Vấn đề lấy phiếu tín nhiệm trong đánh giá cán bộ một lần nữa được ĐBQH Vũ Thị Lưu Mai đưa ra tại Kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIV.
 

Gần như đã thành thông lệ, cứ vào dịp cuối năm, Trung ương lại ban hành chỉ thị về việc tổ chức Tết trong đó có vấn đề luôn luôn được dư luận quan tâm: Chuyện tặng quà cho lãnh đạo các cấp.
 

Ngày 3-3-1925, trong báo cáo gửi Toàn quyền Đông Dương về vấn đề chủ quyền Hoàng Sa, Thượng thư Bộ Binh Thân Trọng Huề khẳng định: Các đảo nhỏ đó bao giờ cũng là sở hữu của nước An Nam, không có sự tranh cãi về vấn đề này.
 

Ô hô! Khi đàn bò khỏe mạnh, các ông đã “vẽ” được 5 tỷ vậy mà sau 4 năm “ngâm cứu”, kết quả vẫn “chưa thể nói gì… vì còn nhiều vấn đề phức tạp”.
 

Một sự cố có thể nói là nghiêm trọng và không phải hy hữu. Nghiêm trọng bởi liên quan đến vấn đề chủ quyền biển đảo của Tổ quốc đang rất nóng bấy lâu nay. Nghiêm trọng vì chuyện này lại xảy ra tại một cuộc hội thảo khoa học tầm cỡ quốc gia cho nên mức độ ảnh hưởng và tác động của nó là không hề nhỏ.

Nhiều vụ việc sử dụng súng đe dọa người khác diễn ra thời gian gần đây khiến dư luận hết sức quan tâm bởi đây là vấn đề nóng liên quan đến an ninh trật tự xã hội, đến việc quản lý vũ khí và con người của cơ quan chức năng.
 

Bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ về vấn đề cải cách văn tự, để phù hợp với quy chuẩn một bản tấu trình lên đức vua, được thảo bằng chữ Hán văn ngôn [ND: tức chữ Nho]. Nhưng nội dung của nó chính là nhằm phản đối việc dùng thứ văn tự này bởi ông cho rằng nó không phù hợp với nhu cầu của người Việt.

Một vấn đề then chốt trong nghiên cứu Truyện Kiều hiện nay là xác định tính sáng tạo của Truyện Kiều của Nguyễn Du, một tác phẩm sáng tác dựa vào cốt truyện và nhân vật của Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm tài nhân, nhưng lại trở thành một kiệt tác nghệ thuật vô song.
 

Cách ứng xử như thế chắc chắn sẽ làm đẹp lòng đôi bên, tránh sự lãng phí không cần thiết và gây bức xúc cho dư luận, bởi có người nêu vấn đề, chẳng lẽ những người cố tình phát tán dịch bệnh vì ý thức kém bị cộng đồng lên án như bệnh nhân số 17, 34 rồi 100 sau này khỏi bệnh lại được tặng hoa sao?

Đây là chuyện liên quan đến chủ quyền đất nước, là ý thức trách nhiệm đối với tổ quốc. Các vị trong Hội đồng duyệt phim cần hiểu rằng, vấn đề không nằm ở thời gian xuất hiện đường lưỡi bò bao nhiêu giây, mà là việc nó tuyệt đối không được phép xuất hiện trên màn ảnh cũng như trên các phương tiện truyền thông khác.

Trong rất nhiều vấn đề của giáo dục khiến dư luận đặc biệt quan tâm thì việc học trước khai giảng sau là chuyện “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”.
 

“Có khoảng 70- 80% từ vựng tiếng Việt có thành tố Hán Việt”, hay ngược lại “Tiếng Việt là chủ thể tạo nên ngôn ngữ Trung Hoa” –vẫn đang là vấn đề gây nhiều tranh cãi. VietTimes đăng bài viết của tác giả Hà Văn Thùy với mong muốn nhận được thêm nhiều những ý kiến của các học giả về vấn đề này.
 

Báo điện tử Một Thế Giới xin trân trọng giới thiệu bài sau đây của nhà báo Quốc Phong cùng một người bạn là kỹ sư tên lửa xung quanh vấn đề vũ khí quân sự nhà Tây Sơn hồi thế kỷ 18.
 

Học giả Thượng Chi Phạm Quỳnh từng nói:Từ khi biết nghĩ đến giờ, lúc nào tôi cũng băn khoăn khắc khoải về vấn đề văn hóa của nước mình, tưởng như hạnh phúc cả một đời, vận mệnh cả một nước là ở đó (1).

Chỉ thị sàng lọc đảng viên là điều nhân dân mong đợi từ lâu. Vấn đề còn lại là “ai sàng” - người tổ chức thực hiện và “sàng ai” - đối tượng bị sàng lọc?

Tầm mức của vấn đề không dừng ở “hồi chuông cảnh tỉnh” mà là báo động đỏ về đạo đức nhà giáo hiện nay.

“Chỉ khi nào Bộ trưởng nhận thấy trách nhiệm của người đứng đầu, nhận ra năng lực quản trị của bộ máy giúp việc, bộ máy quản lý của ngành có vấn đề, có hạn chế thì mới có giải pháp lấy lại sự tôn nghiêm của quản lý giáo dục”

Vấn đề thiết yếu của giáo dục hiện nay, thiết nghĩ không nằm ở những dự án thay sách, thử nghiệm mô hình giáo dục tốn hàng ngàn tỉ mà nhiệm kì bộ trưởng nào cũng đặt ra. Vấn đề chính là ở chỗ xây dựng một triết lí giáo dục đúng đắn, và con người (thầy – trò – nhà quản lí giáo dục) thực hiện triết lí đó.

Dường như có một bộ phận không nhỏ trong bộ máy quản lí văn hóa các cấp đang có vấn đề về năng lực quản lí, về trình độ thẩm mĩ và tri thức văn hóa.

Ngày 27-4-1954, được sự ủy nhiệm của Anh và Mỹ, Pháp gặp Liên Xô để thoả thuận về thành phần hội nghị khi bàn về vấn đề Đông Dương. Lúc này, các nước Anh, Pháp, Mỹ đã tính đến một cơ cấu hội nghị trên cơ sở loại trừ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà8. Song trong tất cả các cuộc tiếp xúc giữa Liên Xô và Pháp, Liên Xô luôn kiên định lập trường có tính nguyên tắc về sự cần thiết phải có sự tham gia của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị.

Vấn đề hư cấu nghệ thuật của nhà văn khi viết về lịch sử, về các nhân vật lịch sử tưởng đã được giải quyết đâu vào đấy rồi. Hóa ra không phải. Dư luận đang xôn xao về truyện ngắn “Bắt đầu và kết thúc” của tác giả Trần Quỳnh Nga trên báo Văn nghệ ra số 50 (ngày 16/12/2017).

Với nhiều người Việt hiện nay, trống đồng Đông Sơn, như một biểu tượng của lịch sử và văn hóa Việt Nam, là một tên gọi quen thuộc với những hình ảnh gần gũi hàng ngày, nhưng nguồn gốc của nó vẫn là một điều bí ẩn, và với các học giả trên thế giới, từng là một vấn đề nhạy cảm gây tranh cãi .

Sự phân biệt về phương diện xã hội dành cho giới nam và giới nữ trong văn hóa Việt Nam truyền thống đã có ảnh hưởng lớn đến các biểu tượng về người nam và người nữ trong văn học Việt Nam từ văn học dân gian, qua văn học trung đại đến văn học đầu thế kỷ XX. Vấn đề này là đề tài cho một công trình nghiên cứu công phu, còn ở đây tôi chỉ xin phác thảo một số ý tưởng.

- Qua hai vụ doanh nghiệp tặng xe cho cơ quan công quyền bị phát hiện, một câu hỏi lớn được đặt ra: Liệu có kẽ hở pháp luật về vấn đề này không?

Cầm 3 tỷ anh đưa, “chị” tuyên bố: - Hàng tháng, tiền chu cấp cho con tối thiểu 10 triệu phải gửi vào tài khoản của “chị” trước ngày mồng 3 hàng tháng. Anh nói tiền chu cấp cho con đã đưa trong số 3 tỷ “chị” vừa cầm. “Chị” mắng anh là thằng khùng, thằng dở người, thằng thần kinh có vấn đề, đấy là tiền hỗ trợ mua nhà cho cậu ấm. Anh lại gật đầu cái rụp: Ừ thì đưa trước ngày mồng 3 hàng tháng.

Bàn luận về tính cách người xứ Nghệ không phải là một vấn đề mới. Trước đây đã có nhiều nhận định của các nhà nghiên cứu và cơ bản đều đạt được nhiều sự đồng thuận. Tuy nhiên, tại các điểm nhìn khác nhau, về không gian, thời gian khác nhau, có thể có những phát hiện khác nhau. Với nhận thức đó, nhân dịp đầu xuân, VHNA đã trao đổi bàn tròn với một số nhà nghiên cứu, nhà báo quan tâm đến vấn đề này. Xin giới thiệu với bạn đọc như là một gợi mở để chúng ta tiếp tục tìm hiểu và có những phát hiện mới trong đề tài thú vị này.