Nguyễn Duy Xuân

Bài viết từ tháng 2/2019, 7 năm đã trôi qua nhưng vấn đề bài báo đề cập vẫn nóng hổi tính thời sự. Sắp tới, Việt Nam sẽ có tượng Phật to nhất thế giới ngự trên đỉnh núi Nưa linh thiêng ở Thanh Hóa. Núi Nưa không chỉ được biết đến là nơi Bà Triệu dấy binh đánh tan quân xâm lược phương Bắc, mà còn được xem là một trong những nơi có huyệt đạo linh thiêng bậc nhất nước ta.
 

Thôn Ngọc Quan (tên nôm là làng Sen), xã Lâm Thao, tỉnh Bắc Ninh không chỉ là một làng quê bình dị giữa đồng bằng Bắc Bộ, mà còn được mệnh danh là “Làng khôi nguyên” - biểu tượng của truyền thống hiếu học, trọng văn hoá và khoa bảng trải qua nhiều thế kỷ.

>> Nghe đọc văn bản: 

Tết Việt độc đáo không chỉ ở những nét đẹp phong tục hay những món ăn truyền thống mà còn đa dạng sắc màu bởi nó không bó hẹp trong phạm vi lễ tết thông thường: cúng tiễn năm cũ, mừng năm mới, vui chơi, hội hè.

Trong bối cảnh hiện nay, sau khi sắp xếp, đơn vị hành chính cấp xã, phường mới sẽ có diện tích và số dân rất lớn, bao gồm hàng chục đơn vị thôn xóm (làng) hiện đang chủ yếu được đánh số thứ tự 1, 2, 3,... Thế cho nên khôi phục lại tên làng truyền thống, sẽ giúp cộng đồng dễ dàng định vị về nơi chốn nhau cắt rốn của mình và cũng là cách để gìn giữ, bảo tồn ký ức về vùng quê đã tồn tại hàng trăm năm trong lịch sử.
 

Theo quan niệm truyền thống dân gian Việt Nam, cứ nhằm ngày 23 tháng Chạp âm lịch hàng năm, người dân sẽ sửa soạn mâm cỗ cúng để tiễn ông Công ông Táo về chầu trời.

Kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam (22/12/1944 - 22/12/2024) là dịp để mỗi người dân Việt Nam ôn lại truyền thống vẻ vang, hào hùng của quân đội ta với những chiến công hiển hách cũng như tinh thần chiến đấu quật cường và sự hy sinh cao cả vì độc lập, tự do của Tổ quốc của các thế hệ Bộ đội Cụ Hồ.

Kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam (22/12/1944 - 22/12/2024) là dịp để mỗi người dân Việt Nam ôn lại truyền thống vẻ vang, hào hùng của quân đội ta với những chiến công hiển hách cũng như tinh thần chiến đấu quật cường và sự hy sinh cao cả vì độc lập, tự do của Tổ quốc của các thế hệ Bộ đội Cụ Hồ.

Đây là bài ghi chép lại khi phóng viên báo Tiền Phong phỏng vấn tôi ở Hà Nội (cuối năm 2008) khi tôi về tham dự và trình bày vấn đề "Nguồn gốc Việt Nam của tên 12 con giáp" trong hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ ba (Hà Nội, 4-7/12/2008). Hi vọng bài chép lại này khiến ta suy nghĩ lại truyền thống văn hoá rất lâu đời của tổ tiên trong những ngày trước tết ...
 

Một câu hỏi được đưa ra từ lâu trong giới nghiên cứu nhưng không dễ trả lời: sự thay đổi chữ viết tạo ra sự đứt gãy về văn hóa, truyền thống trong dân tộc ta?

Điều khó hiểu là, mặc dù Hội thảo đã "khẳng định sự cần thiết giáo dục truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, đặc biệt trong hệ thống giáo dục phổ thông" nhưng từ đó đến nay, đã 5 năm trôi qua, chủ trương này hầu như vẫn dẫm chân tại chỗ.

Trong số 12 con giáp thì rồng là con vật huyền thoại. Theo quan niệm truyền thống của Trung Hoa và Việt Nam, rồng là con vật thần linh, mạnh mẽ nhất được con người ngưỡng mộ, yêu quí, tôn thờ.

Phần này bổ túc cho bài Phương pháp giải quyết vấn đề và Tứ Diệu Đế (phần 1). Phần 2 đề nghị một cách tiếp cận mới dựa vào ngôn ngữ so sánh: nhất là khi tiếng Việt và Hán Việt (môi trường dịch kinh Phật Giáo truyền thống ở VN) đã có một quá trình giao lưu rất lâu đời.

Truyền thống văn hóa Việt từ xưa đến nay không bao giờ có chuyện nhà (kể cả hàng xóm) có tang lại tổ chức ca hát nhảy múa ầm ĩ. Chuyện này thì đứa trẻ lên ba chẳng phải “chấn hưng văn hóa” gì cũng… biết tuốt.

Người dân tin, bình yên sẽ trở lại, và như lời cuối trong thư kêu gọi của Tỉnh ủy - HĐND - UBND - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh: “với truyền thống yêu nước, đoàn kết dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, chính quyền, quân và nhân dân các dân tộc trong tỉnh chắc chắn sẽ vượt qua mọi khó khăn, thách thức, xây dựng tỉnh Đắk Lắk ngày càng phát triển".

- Giáo sư Nguyễn Đình Tứ sinh ngày 01.10.1932 trong một gia đình trí thức nghèo, truyền thống yêu nước và cách mạng, quê hương là làng Nguyễn Xá nay là xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh.

Phần này bàn về cách dùng đặc biệt "vợ lẻ" từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo. Cụm danh từ này - cũng như một nhóm từ vựng liên hệ như vợ chính, chính thê, vợ cả, vợ lớn, thiếp, vợ bé, vợ mọn - vợ nhỏ phản ánh truyền thống đa thê của các nước Á Châu từ xa xưa.

Từ cách đây mấy năm và cho tới bây giờ, có một số người đã đặt vấn đề bỏ ăn Tết truyền thống và dùng tết dương lịch thay vào.
 

Bốn ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc có biết bao dấu mốc quan trọng diễn ra trong các năm Dần (tính theo lịch âm), góp phần dệt nên những trang vàng chói lọi trong truyền thống hào hùng của đất nước.
 

Từ điển định nghĩa "quốc phục": Quần áo truyền thống của dân tộc một nước, thường mặc trong những ngày lễ, ngày hội lớn.

Nguyễn Trãi tắm mình trong một bầu không khí văn hoá, ở đó đang diễn tiến cuộc đấu tranh gay gắt giữa TRUYỀN THỐNG và ĐỔI MỚI, cuộc đấu tranh gay gắt giữa xu hướng “Trung Quốc hoá” với xu hướng “giải Trung Quốc hoá” trong nội bộ các thế lực cầm quyền và giới trí thức, văn hoá Đại Việt.
 

Quốc kỳ là biểu tượng của một dân tộc, một quốc gia có chủ quyền và chính thể. Bất kỳ một quốc gia hay dân tộc nào có lịch sử và truyền thống văn hiến của mình đều có quốc kỳ như một biểu tượng của “Hồn thiêng sông núi”. Mỗi quốc kỳ thường có các thành tố và ẩn chứa, biểu đạt nhiều ý nghĩa tượng trưng của quốc gia đó. Lá cờ đỏ sao vàng cũng không là ngoại lệ.

Người lính và chiến tranh cách mạng đối với các tác giả trẻ không chỉ là đề tài văn học, đó còn là câu chuyện của giá trị lịch sử, văn hóa, con người, bài học giáo dục truyền thống, đạo đức cho hiện tại và tương lai. Chiến tranh và người lính, trong cách nhìn, cách cảm nhận và thể hiện của các nhà văn trẻ, hẳn nhiên sẽ khác với các thế hệ nhà văn đi trước, nhưng cũng vì thế, chúng ta có thêm cơ hội để chứng kiến những chuyển động của đời sống tinh thần, của tư duy nghệ thuật, mà hơn hết là cảm quan về giá trị được hình thành trong thế hệ trẻ.

Bác Hồ đã từng nhắc nhở “dân ta phải biết sử ta”. Biết để mà tự hào, biết để mà hun đúc lòng yêu nước, để giữ cho mạch ngầm truyền thống trong dòng chảy bốn ngàn năm không dứt, để dân tộc Việt Nam cất cánh bay lên, bay lên và trường tồn cùng những mùa xuân đất nước.

Cái nhìn nghệ thuật của Nguyễn Du có quan hệ máu thịt với các truyền thống nghệ thuật phương Đông mà ở đây chưa thể đề cập đầy đủ.

Trong tiến trình lịch sử của đất nước, rất nhiều sự kiện trọng đại gắn với các năm âm lịch 12 con giáp - lịch truyền thống của ông cha ta.

Nhân dịp năm mới Canh Tý 2020, chúng tôi xin điểm lại những mốc son đáng ghi nhớ của các năm Tý trong suốt chiều dài lịch sử hàng ngàn năm của dân tộc.
 

(GDVN) - Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là kết quả và đỉnh cao của truyền thống đấu tranh kiên cường, bền bỉ của các thế hệ người Việt, chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc.
 

Từ khi xuất hiện, truyền thông xã hội mà nòng cốt là mạng xã hội (MXH) trở thành kênh thông tin đối trọng với truyền thông chính thống (hay truyền thống). Với lợi thế của mình, lại được nâng đỡ, hỗ trợ bởi công nghệ mới, ngày càng tiện ích, mạng xã hội đang là thách thức lớn đối với truyền thông chính thống.

- Trả lại tên cho nước mắm truyền thống, sản phẩm truyền đời của ông cha, di sản văn hóa ẩm thực có một không hai của dân tộc.

Phú quí sinh lễ nghĩa! Đành là thế, nhưng lễ nghĩa nào thì cũng phải tiếp nối dòng chảy muôn đời trong truyền thống văn hóa dân tộc.

Đó là mong mỏi khắc khoải của những người cựu chiến binh trên chiến trường biên giới khốc liệt năm xưa, là tâm niệm của nhân dân; là cách để chúng ta gìn giữ và hun đúc truyền thống yêu nước chống ngoại xâm của 90 triệu đồng bào hôm nay và mai sau.

Phở là một món ăn truyền thống của Việt Nam, cũng có thể xem là một trong những món ăn tiêu biểu cho nền ẩm thực Việt Nam.

Cần lắm một sự dũng cảm để lập lại kỉ cương trong việc phong tặng các danh hiệu văn hóa, làm cho đời sống văn hóa ngày càng tốt đẹp; để những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc phát triển một cách bền vững trong hiện tại và tương lai.

“Lá lành, đùm rách”cộng đồng
Ngàn đời truyền thống con Rồng, cháu tiên

Phần này bàn về các cách dùng đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất vào thời linh mục (LM) Alexandre de Rhodes đến An Nam truyền đạo. Cách gọi đại từ nhân xưng với các ngôi chính là vết tích của truyền thống ngữ pháp La Tinh như sẽ thấy rõ hơn ở phần sau.

Sự phân biệt về phương diện xã hội dành cho giới nam và giới nữ trong văn hóa Việt Nam truyền thống đã có ảnh hưởng lớn đến các biểu tượng về người nam và người nữ trong văn học Việt Nam từ văn học dân gian, qua văn học trung đại đến văn học đầu thế kỷ XX. Vấn đề này là đề tài cho một công trình nghiên cứu công phu, còn ở đây tôi chỉ xin phác thảo một số ý tưởng.

Cúng Tất Niên là một lễ truyền thống được tiến hành vào chiều và tối 30 Tết, trước lễ cúng giao thừa. Mâm cơm cúng tất niên không cần quá cầu kỳ, chủ yếu thể hiện được tấm lòng của người cúng để tri ân đất, trời, thần linh đã phù hộ gia đình trong năm qua. Vậy, chuẩn bị mâm cơm cúng tất niên như thế nào cho đúng? Hãy tham khảo bài viết dưới đây của chúng tôi để biết cách làm mâm cơm cúng Tất niên cuối năm nhé.