Nguyễn Duy Xuân

Đây là bài ghi chép lại khi phóng viên báo Tiền Phong phỏng vấn tôi ở Hà Nội (cuối năm 2008) khi tôi về tham dự và trình bày vấn đề "Nguồn gốc Việt Nam của tên 12 con giáp" trong hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ ba (Hà Nội, 4-7/12/2008). Hi vọng bài chép lại này khiến ta suy nghĩ lại truyền thống văn hoá rất lâu đời của tổ tiên trong những ngày trước tết ...
 

Điều khó hiểu là, mặc dù Hội thảo đã "khẳng định sự cần thiết giáo dục truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, đặc biệt trong hệ thống giáo dục phổ thông" nhưng từ đó đến nay, đã 5 năm trôi qua, chủ trương này hầu như vẫn dẫm chân tại chỗ.

Lâu nay, khi nói đến “Đề cương về văn hóa Việt Nam” (1943) của Đảng Cộng sản Đông Dương, người ta thường đồng thời nói đến Hội Văn hóa cứu quốc Việt Nam (1943 - 1948). Đầu năm 2023 đã có những cuộc kỷ niệm, hội thảo nhân 80 năm “Đề cương về văn hóa Việt Nam”. Thế nhưng chưa nghe nói dự định một hội thảo hay kỷ niệm 80 năm Hội Văn hóa cứu quốc Việt Nam.
 

Đã 3 năm  trôi qua, sau Hội thảo cấp quốc gia sáng 15/2/2019 của Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam và Hội Khoa học lịch sử Việt Nam với chủ đề "Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc - 40 năm nhìn lại", SGK môn Lịch sử vẫn không có gì thay đổi về nội dung 2 cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam và phía Bắc.

Tại hội thảo "Văn hóa học đường trong bối cảnh đổi mới GD-ĐT", do Ủy ban Văn hóa, giáo dục của Quốc hội tổ chức, diễn ra từ ngày 21-11-2021, GS Trần Ngọc Thêm kiến nghị "Cần chấm dứt sử dụng khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo".
 

Bài viết này (phần B) cập nhật và tóm tắt buổi trình bày về bài viết "Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)?" tại hội thảo UNC2021_0116 tại Trường Đại học Ngoại ngữ, ĐHQGHN (sẽ diễn ra vào ngày 24/4/2021).

Một sự cố có thể nói là nghiêm trọng và không phải hy hữu. Nghiêm trọng bởi liên quan đến vấn đề chủ quyền biển đảo của Tổ quốc đang rất nóng bấy lâu nay. Nghiêm trọng vì chuyện này lại xảy ra tại một cuộc hội thảo khoa học tầm cỡ quốc gia cho nên mức độ ảnh hưởng và tác động của nó là không hề nhỏ.

Phần này bàn thêm về khả năng tên gọi 12 con giáp, cụ thể là Tí hay Tử 子㜽, có thể đến từ tiếng Việt cổ hay phi-Hán. Điều này cho thấy một sự ngộ nhận qua bao ngàn năm và từ Tây sang Đông, là tên 12 con giáp có nguồn gốc từ Trung Quốc (Hán). Có lẽ nên nhắc lại loạt bài viết về 12 con giáp đã đăng lên các trang mạng toàn cầu (và các hội thảo quốc tế):

Cũng là cơ duyên khi được tham dự Hội thảo Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Huy Cận: “Nhà thơ, Nhà văn hóa Huy Cận - Những điều còn mãi”. Bởi thế mà được thăm quê Huy Cận và ngắm lại sông Ngàn Sâu sau nhiều năm xa cách.

Giá như tư tưởng ấy xuyên suốt như sợi chỉ đỏ trong mọi chỉ đạo của Bộ thì có lẽ đã không có vụ ông Chương cục làm phiền đến cả Thủ tướng, hay chuyện yêu cầu xử lí chấn chỉnh ông Huỳnh Tấn Vinh xoay quanh phát biểu của ông tại hội thảo về Sơn Trà.