Nguyễn Duy Xuân

Đất nước muốn đi xa thì phải được xây dựng trên nền tảng văn hóa, trên tinh thần nhân văn và trí tuệ. Việc các nhà thơ, nhà văn gánh vác trọng trách quốc gia không chỉ làm giàu đẹp thêm lịch sử mà còn là bài học về giá trị của tri thức, của văn hóa trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước.

- Tối 29/12, tỉnh Đắk Lắk tổ chức Lễ trao Giải thưởng Văn học nghệ thuật Chư Yang Sin lần thứ IV, giai đoạn 2020 - 2025, vinh danh 59 tác phẩm văn học nghệ thuật tiêu biểu, có giá trị cao về nội dung tư tưởng và chất lượng nghệ thuật.

Mỗi hành vi, lời nói, sản phẩm thiếu chuẩn mực, gây phản cảm nếu không được kiềm chế, thanh lọc thì sẽ như mưa dầm thấm đất, làm xói mòn những giá trị văn hóa vốn đã được thử thách qua thời gian lịch sử.

Trong lịch sử phát triển vùng đất phương Nam, Gia Định Báo là hiện tượng văn hóa tinh thần độc đáo mang lại nhiều đóng góp và giá trị có tính chất khai mở về báo chí, văn chương, ngôn ngữ bằng chữ quốc ngữ Latin theo hướng hiện đại. Vì thế, Gia Định Báo sớm trở thành một trong những đối tượng được quan tâm hàng đầu của các thế hệ nhà nghiên cứu Việt Nam thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau.

Bây giờ, giữa thời đại số hóa chóng mặt, Nha Trang vẫn vẹn nguyên những giá trị cao quý, hiếm có đó: “Hòn Chồng chạm một nét thơ/ Hòn Rùa nốt nhạc ai vừa ngân lên/ Cần đàn là núi Cô Tiên/ Thân đàn là vịnh Nha Trang xanh ngời/ Ráng chiều ngả bóng nghiêng soi/ Sóng thì thầm hát những lời dịu êm”.

Cuộc tranh luận về hoạt động tu tập của sư Minh Tuệ, buông bỏ những định kiến hay chủ đích không sáng nào đó, đã giúp chúng ta hiểu hơn về Phật giáo- Đức tin của hàng triệu người Việt. Điều thú vị, những giảng giải tiệm cận các giá trị Phật giáo trên lại của nhiều người Việt ẩn danh. Họ nghiên cứu sâu, hiểu sâu về Phật giáo nhưng hầu như không muốn lộ diện.

Cái chức "nguyên" hết đát
Chẳng còn giá trị chi

Văn học Việt Nam sau năm 1975 không hiếm những tác phẩm hay, mang hơi thở cuộc sống và thời đại, đậm chất nhân văn và khát vọng vươn tới những giá trị cao cả, phổ quát của nhân loại, nhưng vẫn vắng bóng trong sách giáo khoa Ngữ văn ở bậc phổ thông.

Có trải qua những tháng ngày khốc liệt của chiến tranh mới thấy hết giá trị của hòa bình, mới vỡ òa niềm vui khi đối phương buộc phải ngưng chiến. Và niềm vui lớn nhất mà tôi thêm một lần được chứng kiến cho đến thời điểm đó là ngày 27/1/1973 - ngày Hiệp định Paris được chính thức ký kết bởi đại diện của các bên tham chiến.

- Một lẽ thường, các tác phẩm văn chương, dù khiêm tốn hay có đóng góp nhất định với đời sống xã hội, khi đến với người đọc, ở vị trí của mình, thường là thưởng thức những giá trị nghệ thuật mà nó mang lại, mấy ai biết thấu đáo về hoàn cảnh ra đời, đời sống của người sáng tạo ra nó, hoặc những đoạn trường khuất khúc, hoặc những thăng hoa nhất thời trong quá trình tác phẩm được sinh ra.

Nhiều tỷ phú phất lên nhanh chóng nhờ các dự án liên quan đến đất đai chứ không phải bằng những sản phẩm trí tuệ tôn vinh giá trị thương hiệu quốc gia như các nước phát triển trong khu vực hay thế giới đã và đang làm.

Có thể nói, sự đồng cảm, sẻ chia là tình cảm cội nguồn cơ sở, là "hạt nhân" của tình yêu thương trân quý con người cuộc sống. Hạt nhân ấy có sức mạnh to lớn, có thể làm "tan chảy" cuộc sống một khi được "kích hoạt" và bùng nỗ, có sức lan tỏa hay thăng hoa những giá trị Chân - Thiện - Mỹ

- Nguyễn Đình Chiểu là nhà thơ được yêu thích rộng rãi ở Việt Nam từ hơn 150 năm nay. Nhìn từ lý tưởng và sứ mệnh của UNESCO, chúng ta thử điểm lại những giá trị cụ Đồ đã góp cho hành trang của chúng ta, cho con cháu hôm nay và mai sau.

- Nói đến thơ ca Nhật Bản, người ta nghĩ ngay đến Matsuo Basho (Mat-su-ô Ba-sô/Tùng Vĩ Ba Tiêu) [1], nhà thơ lớn nhất mọi thời của xứ sở Phù Tang, người đã đưa thể thơ haiku (hai-kư) lên đến đỉnh cao… Ở Việt Nam tên tuồi Basho đã được nhiều người biết đến, nhưng người ta thường nghĩ về ông như một Thiền sư và tuy có biết thơ haiku của ông là có giá trị, nhưng đại đa số đều cho là rất khó hiểu và xa lạ.

Các giá trị cốt lõi về triết lý nhân sinh quan, thế giới quan, trung tâm là con người hướng đến cái “Chân - Thiện - Mỹ”, “từ, bi, hỷ, xả”, “vô thường, vô ngã vị tha”, cứu khổ cứu nạn, để sống tốt đời đẹp đạo… mà hạt nhân tư tưởng của Phật giáo là một trong những tư tưởng văn hóa ảnh hưởng nhiều đến quá trình hình thành tư tưởng nhân văn, cuộc đời hoạt động Cách mạng vì nước vì dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong nền văn học Việt Nam đã ghi nhận rất nhiều tác phẩm văn học viết về Bác Hồ có giá trị, ý nghĩa sâu sắc, vượt qua thời gian.

Vanvn- Mỗi quốc gia, dân tộc trên hành tinh này đều mang niềm tự hào sâu sắc về những giá trị văn hóa – giá trị tinh thần của đất nước mình. Nếu như giá trị vật chất là những thứ luôn biến đổi, vận động không ngừng theo từng ngày, từng giờ thì giá trị tinh thần lại là thứ sâu lắng hơn, có khả năng trầm tích và ngưng đọng, bất chấp sự trôi chảy và tàn phá của thời gian. Một trong những giá trị tinh thần hàng đầu mà hầu hết cộng đồng, dân tộc nào cũng có, đó chính là ngôn ngữ.
 

Người lính và chiến tranh cách mạng đối với các tác giả trẻ không chỉ là đề tài văn học, đó còn là câu chuyện của giá trị lịch sử, văn hóa, con người, bài học giáo dục truyền thống, đạo đức cho hiện tại và tương lai. Chiến tranh và người lính, trong cách nhìn, cách cảm nhận và thể hiện của các nhà văn trẻ, hẳn nhiên sẽ khác với các thế hệ nhà văn đi trước, nhưng cũng vì thế, chúng ta có thêm cơ hội để chứng kiến những chuyển động của đời sống tinh thần, của tư duy nghệ thuật, mà hơn hết là cảm quan về giá trị được hình thành trong thế hệ trẻ.

Bài viết khái quát những đóng góp vĩ đại của Nguyễn Du trong sáng tác nghệ thuật, chủ yếu là nêu các thành tựu của Truyện Kiều và thơ chữ Hán của ông. Về Truyện Kiều bài viết điểm lại các giá trị nổi bật về tư tương và giá trị về nghệ thuật ngôn ngữ, nhấn mạnh tư tưởng nhân đạo, thương người chỉ có từ thế kỉ XVIII và Nguyễn Du đã kết tinh thành chủ nghĩa cảm thương trong Truyện Kiều.

Thế là trong làng báo xứ Nghệ không còn Tạp chí VHNA nữa, nhưng người xứ Nghệ vẫn viết báo, làm báo; vẫn dùng các cơ quan báo chí để chuyển tải thông tin thời sự chính trị; để nêu ý kiến, giãi bày tâm tư, nguyện vọng; để bàn thảo những giải pháp phát triển kinh tế - xã hội; để phổ biến những giá trị văn hóa tinh thần mà các loại hình văn hóa nghệ thuật tạo ra...

Anh cười khì khì, nói từ ngày phát hiện ra giá trị nước bọt, tao bỏ chữ buôn nước bọt, trúng cực kỳ chưa thời nào buôn nước bọt trúng như thời này, dại gì không buôn, khe khe khe.

Không gian nghệ thuật là hình thức tồn tại của sự sống con người, gắn liền với ý niệm về giá trị và sự cảm nhận về giới hạn giá trị của con người. Không gian nghệ thuật có thể xem là một "không quyển" tinh thần bao bọc cảm thức con người, là một hiện tượng nội cảm, giá trị, chứ không phải là hiện tượng địa lý và vật lý. Không gian địa lý, vật lý xung quanh chỉ là yếu tố mang không gian giá trị của con người.

- Loạn danh xưng, danh hiệu tạo ra tình trạng vàng thau, thật giả lẫn lộn; phô trương danh hão, giả dối; bôi bẩn những chân giá trị vốn có của đời sống văn hóa dân tộc.

Kiệt sức nhưng kỳ lạ thay tâm hồn ta trở nên tĩnh lặng, suy ngẫm, liên tưởng đến những gì đã trải của bản thân, gia đình, dòng họ, làng xóm, đất nước. Một sự liên tưởng cần thiết không phải quên lãng mà là để nhớ. Nhớ để tránh lặp lại những sai lầm lịch sử. Giá trị của "Kiến chuột và ruồi" quan trọng nhất ở điểm chốt này.

Bạo lực học đường, thi cử bố láo
Những thủ khoa đánh tráo bằng tiền
Còn biết bao sự xỏ xiên, xảo trá
Giữa thanh thiên bạch nhật "đúng quy trình"

Cần lắm một sự dũng cảm để lập lại kỉ cương trong việc phong tặng các danh hiệu văn hóa, làm cho đời sống văn hóa ngày càng tốt đẹp; để những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc phát triển một cách bền vững trong hiện tại và tương lai.

Bất cứ giờ nào, ngày nào lên mạng cũng bắt gặp những "trò lố" giữa cái thời buổi mà những giá trị chân thiện mỹ đang bị cuốn vào vòng xoáy của kim tiền, danh hão và quyền lực.