Nguyễn Duy Xuân

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học khi đặt tên không được phép sử dụng các từ, cụm từ "quốc gia", "quốc tế", "Việt Nam", "Hồ Chí Minh", không được ghép tiếng Việt và tiếng nước ngoài trong tên tiếng Việt...
 

Trong sự việc đau lòng này, dư luận không chỉ đặt câu hỏi về đạo đức của học trò, mà còn xoáy sâu vào trách nhiệm của ngành giáo dục. Bởi lẽ, thiên chức của nhà trường không chỉ “dạy chữ” mà còn “dạy người”. Nói về sự hình thành nhân cách con người, Bác Hồ từng chỉ rõ: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn/ Phần nhiều do giáo dục mà nên”.

Ngày 28/2/2025, Bộ Chính trị đã đưa ra quyết định mang tính lịch sử: miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ bậc mầm non đến hết THPT công lập trên phạm vi cả nước, bắt đầu từ năm học 2025-2026. Đây không chỉ là một chính sách giáo dục mà còn là một bước tiến quan trọng thể hiện tinh thần "lấy dân làm gốc", vì tương lai con em và sự phát triển bền vững của quốc gia.

Điều khó hiểu là, mặc dù Hội thảo đã "khẳng định sự cần thiết giáo dục truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, đặc biệt trong hệ thống giáo dục phổ thông" nhưng từ đó đến nay, đã 5 năm trôi qua, chủ trương này hầu như vẫn dẫm chân tại chỗ.

Bỏ đi một thủ tục mang tính hình thức, phô diễn, có phần xu nịnh lãnh đạo trong lễ khai giảng cũng là cách xã hội chung tay trả lại sự trung thực, trong sáng, góp phần đẩy lùi vấn nạn giả dối trong môi trường giáo dục hiện nay.
 

Mới đây, Công an tỉnh Thanh Hóa đồng loạt tổng kiểm tra việc chấp hành pháp luật của học sinh tại 631 trường THPT, THCS, trung tâm giáo dục thường xuyên - dạy nghề với tổng số 166.997 học sinh; 773 hàng quán xung quanh trường học và hơn 4.000 phương tiện của học sinh trên địa bàn toàn tỉnh.

Trong tiếng Việt, xoay xở thường bị xem là một từ láy. Có lẽ người ta cho rằng, xở chỉ là yếu tố láy của xoay. Bởi thế, Từ điển từ láy tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học – Hoàng Văn Hành chủ biên – NXB Giáo Dục – 1994) thu thập và giải nghĩa như sau:

Câu trả lời là được. Cốt lõi vấn đề là ở chỗ, Bộ GD-ĐT và các cơ quan chức năng có đủ quyết tâm và quyết liệt vì liêm chính học thuật, và xa hơn nữa, vì một nền giáo dục khai phóng, hiện đại hay không.
 

Có vẻ như số phận môn Lịch sử ở bậc Trung học phổ thông (THPH) đã được định đoạt bởi theo quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT), Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) năm 2018 sẽ được triển khai, bắt đầu từ năm học 2022-2023.

Trao đổi với Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Bùi Văn Phương (Đại biểu Quốc hội khóa XIII, XIV đoàn Ninh Bình) cho rằng, "Nếu chỉ xử lý mỗi Công ty Việt Á tức chỉ giải quyết phần ngọn, ngọn này gãy thì lại ra ngọn khác. Vì vậy, phải đào tận gốc những người có liên quan, dù biết là có thể đau nhưng mà còn hơn để đó.
 

Vụ bé Vân An (8 tuổi, TPHCM) bị người tình của bố đẻ bạo hành đến chết khiến báo chí và mạng xã hội lại bùng lên chuyện đúng sai trong quan niệm giáo dục “Thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi” của ông bà ta xưa.

Tại hội thảo "Văn hóa học đường trong bối cảnh đổi mới GD-ĐT", do Ủy ban Văn hóa, giáo dục của Quốc hội tổ chức, diễn ra từ ngày 21-11-2021, GS Trần Ngọc Thêm kiến nghị "Cần chấm dứt sử dụng khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" để khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo".
 

GS. Trần Ngọc Thêm cho rằng, phải bỏ câu khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn”, vì đây là “sản phẩm của nền giáo dục Nho giáo, phục vụ cho mục tiêu đào tạo người thừa hành, coi việc đòi hỏi người dưới phải phục tùng và giữ "lễ" với người trên là yêu cầu số 1”.
 

- Câu chuyện học “văn mẫu”, tức học thuộc, học tủ, học không sáng tạo, đọc chép trong môn văn các cấp trong nhà trường ta đã từ lâu không chỉ gây bức xúc cho dư luận xã hội, mà còn làm tan nát cõi lòng của chúng tôi, những người tham gia vào biên soạn chương trình và sách giáo khoa (SGK) đổi mới giáo dục nhiều năm qua.

Trong sách giáo khoa Ngữ văn 6 tập 1 (bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống), Nhà xuất bản giáo dục năm 2021, bài thơ “Bắt nạt” trên trang 27-28 đang khiến nhiều thầy cô giáo băn khoăn.

Chưa đầy 1 tháng, hai cựu giám đốc Sở Giáo dục Đào tạo Quảng Ninh và Thanh Hóa cùng nhiều thuộc cấp bị khởi tố, bắt tạm giam.
 

Ngày 18.12.2020, Bộ GDĐT ban hành Công văn 5512 về việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường. Trong phần Phụ lục IV “Khung kế hoạch bài dạy”, Bộ đưa ra mẫu giáo án mới.
 

Người lính và chiến tranh cách mạng đối với các tác giả trẻ không chỉ là đề tài văn học, đó còn là câu chuyện của giá trị lịch sử, văn hóa, con người, bài học giáo dục truyền thống, đạo đức cho hiện tại và tương lai. Chiến tranh và người lính, trong cách nhìn, cách cảm nhận và thể hiện của các nhà văn trẻ, hẳn nhiên sẽ khác với các thế hệ nhà văn đi trước, nhưng cũng vì thế, chúng ta có thêm cơ hội để chứng kiến những chuyển động của đời sống tinh thần, của tư duy nghệ thuật, mà hơn hết là cảm quan về giá trị được hình thành trong thế hệ trẻ.

Lại thêm một câu chuyện buồn về giáo dục. Đó là vụ em Y. nữ sinh lớp 10 tại An Giang nghi tự tử vì uất ức với cách hành xử của thầy cô và nhà trường.
 

Tuy Bộ không có thêm quy định về tài liệu nào khác nhưng với những gì mà Thông tư 21 đề cập, sẽ là cơ sở pháp lý để giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục các cấp vin vào đó mà khuyến khích học sinh và phụ huynh “tự nguyện” sử dụng “sách bổ trợ”.

Bà Đặng Huỳnh Mai, cựu Thứ trưởng, cựu Bí thư Đảng bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa gây sốc dư luận khi có đơn gửi Thủ tướng bày tỏ nguyện vọng muốn giữ lại căn hộ 608, tòa A2, khu nhà công vụ Hoàng Cầu, Đống Đa, Hà Nội.[1]

Bá tước Lev Nikolayevich Tolstoy (tiếng Nga : Лев Николаевич Толстой ; 28 tháng 8 năm 1828 – 20 tháng 11 năm 1910), là một tiểu thuyết gia người Nga, nhà triết học, người theo chủ nghĩa hoà bình, nhà cải cách giáo dục, người ăn chay, người theo chủ nghĩa vô chính phủ, tín hữu Cơ Đốc giáo, nhà tư tưởng đạo đức, và là một thành viên có ảnh hưởng của gia đình Tolstoy.

(Baonghean.vn) - Trên núi Đồn xã Khánh Sơn, huyện Nam Đàn có một bãi đá khắc chữ Hán cổ, được xem là dấu tích ấn tượng về một thời dạy học bình văn của Thám hoa Nguyễn Đức Đạt - nhà tư tưởng, giáo dục nổi tiếng thời Nguyễn.
 

Mạng xã hội thời gian qua rộ lên chuyện Bộ trưởng GD-ĐT Phùng Xuân Nhạ nói, năm học 2019-2020, ngành giáo dục xác định ưu tiên việc “dạy người”.

 Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ dự thảo Thông tư quy định chi tiết hướng dẫn về tiêu chuẩn, định mức sử dụng diện tích công trình sự nghiệp thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
 

 - Tôi không biết từ khi nào ngành giáo dục lại có sự tréo ngoe về thời gian học và khai giảng khiến dư luận hết sức quan tâm như bấy lâu nay.
 

Trong rất nhiều vấn đề của giáo dục khiến dư luận đặc biệt quan tâm thì việc học trước khai giảng sau là chuyện “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”.
 

Chẳng rõ các vị lãnh đạo ngành giáo dục từ Trung ương đến địa phương và các trường học khi tham dự những buổi lễ tổng kết cuối năm, nghe những lời có cánh trong báo cáo tổng kết và chứng kiến cảnh học sinh hầu hết đều được tặng giấy khen và phần thưởng, tâm trạng các vị hân hoan theo từng tràng pháo tay rầm rộ?

 - Không truy đến tận cùng hang ổ của gian lận thì khó mà triệt tiêu được đại nạn tiêu cực đang làm băng hoại nền giáo dục đất nước này.

Chu Văn An (1292 - 1370) được coi là người thầy của mọi thời đại, nhà giáo lỗi lạc của Việt Nam, đã dành cả cuộc đời cho sự nghiệp dạy học, với triết lý giáo dục nhân văn, không phân biệt giàu nghèo, học đi đôi với thực hành, học suốt đời để biết, để làm việc và cống hiến cho xã hội.

Từ giáo dục gian lận sẽ tỏa ra ngoài đời, vào chốn quan trường,… tiếp tục hoành hành, đe dọa sự phát triển và an nguy dân tộc.
 

- Phụ huynh phát hiện và bức xúc trước lỗi đặt sai dấu câu trong bài tập đọc sách Tiếng Việt lớp 1, tập 2, trang 142 của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

- Cùng với bệnh thành tích, sự tha hóa của văn hóa ứng xử học đường đang là nỗi đau nhức nhối của cả xã hội, đặc biệt là những ai tâm huyết với sự nghiệp giáo dục.
 

Đã đến lúc Giáo dục cần một cuộc cách mạng thực sự về chất mà khâu đào tạo giáo viên phải được xem là then chốt, sinh viên Sư phạm phải đáp ứng được các tiêu chí về Ngoại hình – Tâm huyết – Tri thức – Năng lực sư phạm.

LTS: Chia sẻ về một số sự kiện lịch sử đáng nhớ trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc đầu năm 1979, Đại tá Đặng Việt Thủy đã gửi tới Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam bài viết.
 

Bây giờ thì, chuyện ở THCS Duy Ninh có thể nói đã trở thành hồi chuông báo động. Thực chất nhà trường đang làm gì? Thầy trò đang dạy học như thế nào?
Đó là những câu hỏi cần sự giải đáp trung thực của lãnh đạo ngành giáo dục.
 

Muốn giáo dục khai phóng, xin đừng cố chạy theo thành tích ảo mà trước hết phải chăm lo “khai phóng” đạo đức, nhân cách và trí tuệ người thầy!

Giáo dục Việt Nam muốn khai phóng, tôi nghĩ, trước hết phải “khai phóng” đạo đức, nhân cách và trí tuệ người thầy!

15 năm trước Đại biểu Quốc hội Nguyễn Đức Dũng 15 từng cảnh báo: “Bây giờ ngành giáo dục đi làm dự án là chủ yếu, quản lí dự án chứ không quản lí giáo dục, đúng không?"

Mạng xã hội những ngày qua sục sôi với chuyện dạy học theo chương trình Công nghệ giáo dục của GS. Hồ Ngọc Đại.

Thôi quay về chốn cũ
Gác nỗi buồn, vui thú điền viên.

Suy cho cùng thì dự án không có tội. Đất nước nói chung và giáo dục nói riêng cần nhiều dự án để phát triển. Nhưng không thể chấp nhận việc núp bóng, đội lốt dự án để cá nhân hay nhóm lợi ích trục lợi, làm tiền; xa rời trách nhiệm quản lí chuyên môn; đẩy giáo dục vào vòng luẩn quẩn, bế tắc.

Cuốn Tìm về bản sắc văn hoá Việt Nam [*] của ông Trần Ngọc Thêm (TNT) ra mắt độc giả năm 1996 đã thu hút được sự chú trọng của dư luận và được bằng khen của ông Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo. Xuất bản lần 3 năm 2001, sách dày gần 700 trang.

Nếu không chấp nhận một lần đau để cắt bỏ những khối u đang băng hoại đạo đức xã hội, phá hỏng nền giáo dục nước nhà thì liệu có chấm dứt được những hiện tượng như Hà Giang, Sơn La trong tương lai?

Tôi nghĩ đây không còn đơn giản là chuyện thi cử nữa. Lãnh đạo Bộ Giáo dục – Đào tạo nếu thực tâm muốn có một cuộc cách mạng thực sự trong thi cử thì cần quyết liệt vụ này.

Vấn đề thiết yếu của giáo dục hiện nay, thiết nghĩ không nằm ở những dự án thay sách, thử nghiệm mô hình giáo dục tốn hàng ngàn tỉ mà nhiệm kì bộ trưởng nào cũng đặt ra. Vấn đề chính là ở chỗ xây dựng một triết lí giáo dục đúng đắn, và con người (thầy – trò – nhà quản lí giáo dục) thực hiện triết lí đó.

Sáng nay (21/5/2017), tình cờ đọc bài do GS Trần Đình Sử chia sẻ trên FB: “Giả thuyết về ẩn ýtên Người – Hồ Chí Minh” (Báo “Giáo dục Việt Nam" - 19/5/2017) của Tiến sĩ Nguyễn Viết Thịnh.

- Nhà giáo Phạm Toàn gửi đến độc giả Báo điện tử Giáo dục Việt Nam chùm thơ haiku của các học sinh lớp 3B. Tòa soạn trân trọng gửi đến cùng độc giả.

Một cuốn sách có hẳn một bài “Rông chiêng” với giải thích như thế này: "Trong ngày lễ có múa Rông chiêng nên bắt buộc mọi người phải biết múa; theo ý nghĩa Rông chiêng là quanh choé.”. Còn sách giáo khoa lớp 3 của NXB Giáo dục cũng giải thích tại sao nhà rông phải cao, như thế này: “Nhà rông "phải cao để đàn voi đi qua mà không đụng sàn và khi múa rông chiêng trên sàn, ngọn giáo không vướng mái".