Nguyễn Duy Xuân

Phần này bổ túc cho bài Phương pháp giải quyết vấn đề và Tứ Diệu Đế (phần 1). Phần 2 đề nghị một cách tiếp cận mới dựa vào ngôn ngữ so sánh: nhất là khi tiếng Việt và Hán Việt (môi trường dịch kinh Phật Giáo truyền thống ở VN) đã có một quá trình giao lưu rất lâu đời.

“Võ Nguyên Giáp có 30 năm làm Tổng tư lệnh quân đội và gần 50 năm tham gia vào những suy tính chính trị ở cấp cao nhất: Đó là hai sự kiện chưa từng có trong lịch sử. Vả lại, khó so sánh ông với các tướng lĩnh khác, sự kết hợp giữa chiến tranh du kích và chiến tranh chính quy ở một trình độ như vậy trước đây chưa từng có” (“Giáp Les Deux guerres d’Indochine” Peter MacDonald Perrin, Paris 1992)

So sánh như cách mà bộ trưởng nói thật chí lý. Bởi không có gì là toàn thiện, toàn mỹ cả, huống chi sách giáo khoa, mà lại là sách Cánh Diều cùng vài bộ sách khác đang khiến dư luận và các nhà chuyên môn nhọc công tranh cãi.

Phần này bàn về các dạng so sánh: bằng, hơn, hơn nữa và cực/rất, thậm, lắm ... vào thời LM de Rhodes trong tự điển Việt Bồ La và các tài liệu liên hệ.

Cũng như đứa trẻ mới sinh ra rất ngoan ngoãn nhưng khi lớn lên bỗng sinh hư hỏng, dân gian so sánh "lúa von" với "con hư" là như vậy
 

Xét về cổ luật ở nước ta, có tác giả viện dẫn một đoạn trong sách Hậu Hán Thư do Phạm Việp soạn vào thế kỷ thứ V, dịch nghĩa như sau: “(Mã Viện) có điều trần tâu lên luật của người Việt so sánh với luật Hán hơn 10 điều. Rồi ban bố rõ phép cũ cho người Việt biết, để bó buộc dân Việt. Từ đó về sau, dân Lạc Việt phải tuân theo phép cũ của Mã Viện”

(Tiếp theo)
2.2.2.4. Sử dụng so sánh tu từ biểu thị khoa trương

Có lẽ chưa bao giờ cái sự học lại tạo áp lực bao trùm lên xã hội như hiện nay. Dẫu biết mọi sự so sánh đều khập khiễng nhưng ngày xưa việc học sao mà nhẹ nhàng thế, đơn giản thế. Đâu phải thời ấy người ta không hiếu học?

Để dễ so sánh sự khác biệt của Nguyễn Công Trứ giữa xã hội phong kiến, hôm nay tôi “dùng mây để gẩy trăng” vậy.

Mới làm thơ được vài năm nhưng thơ của Đặng Xuân Xuyến đã tạo được nét riêng, thường ngắn gọn, súc tích, tiết tấu nhanh, tứ thơ mới, khẩu khí mạnh, ngôn ngữ giàu hình ảnh so sánh và dễ cảm, nhất là ở thể thơ tự do.

2.6. Sử dụng so sánh tu từ biểu thị khoa trương
(1) Khái niệm so sánh và các kiểu quan hệ so sánh

Đêm ... bây giờ thì không ngủ được. Trạng thái cô đơn trống trải dường như được thay thế bằng niềm khát khao có thật ở cuộc đời. Sự mãnh liệt của tình yêu, của hạnh phúc lứa đôi được so sánh như những "trận cuồng lũ", như "ngấu ải chờ mưa", chỉ có khát và khát ...