Tiếng Việt

Tiếng Việt

Thanh ngu

“Chữ tốt” và “Bút cùn”

 18:25 16/07/2021

“Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương - NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh – 2010) thu thập và giải thích: “Chữ tốt chẳng nề bút cùn: Chữ viết hễ đẹp rồi thì bút dẫu cùn cũng đâu có sao. Hay dùng để chỉ rõ một lẽ thật: “Đã có thực tài thì dẫu ai xét đoán cũng chẳng hề gì”.     
 
“Tiếng Việt từ TK 17: tay mặt/hữu - tay tả/trái – tay đăm/chiêu” (phần 31)

“Tiếng Việt từ TK 17: tay mặt/hữu - tay tả/trái – tay đăm/chiêu” (phần 31)

 03:04 13/07/2021

Phần này bàn về các tên gọi tay mặt, tay hữu ... tay tả, tay trái vào thời LM de Rhodes đến truyền đạo. Đây là lần đầu tiên các danh từ như vậy được dùng trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh (chữ quốc ngữ).
Thành đá không bằng dạ người!

Thành đá không bằng dạ người!

 18:52 03/07/2021

“Thành đá không bằng dạ người Thành (xây bằng) đá cũng chẳng (bền vững bằng những thứ được ghi giữ lại trong) lòng dạ con người. Hay dùng để chỉ rõ một lẽ thật: “Những gì được người đời ghi giữ trong lòng mới là những thứ lâu bền đích thực”.
Thanh ngu

"Vảy mại thì mưa, bối bừa thì nắng" - "bối bừa" nghĩa là gì?

 03:29 24/06/2021

-"Từ điển tục ngữ Việt" (Nguyễn Đức Dương) giải thích: “Vảy mại thì mưa; bối [?] bừa thì nắng (Mây mà) hiện lên trên nền trời hình vảy cá mại (là điềm) trời sắp mưa; (mây mà) hiện lên trên nền trời hình đường bừa (là điềm) trời sẽ nắng”.
“Tiếng Việt từ TK 17: thợ dào, thợ rèn, thợ máy ... dộng chúa” (phần 30)

“Tiếng Việt từ TK 17: thợ dào, thợ rèn, thợ máy ... dộng chúa” (phần 30)

 20:19 16/06/2021

Phần này bàn về các tên gọi thợ dào, thợ rèn, thợ máy cùng tương quan Hán Việt đ - d như đao -dao, đáo –dáo vào thời LM de Rhodes đến truyền đạo.
Thanh ngu

“Muốn ăn đi tát, muốn ngồi mát đi câu”, nghĩa là gì?

 20:21 12/06/2021

Trong “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương – NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh – 2010) có một số câu tác giả thu thập, nhưng xếp vào diện “chưa rõ nghĩa”. Cách làm này thể hiện sự thận trọng, và cũng có cái hay là lưu ý cho độc giả và các nhà nghiên cứu về những vấn đề còn bỏ ngỏ. Một trong số những câu “chưa rõ nghĩa” đó là: “Muốn ăn đi tát; muốn ngồi mát đi câu”.
 
Thanh ngu

Sao lại nói “lanh chanh như hành không muối”?

 20:21 31/05/2021

Dưới cái nhìn nhân cách hoá của dân gian, “hành không muối” giống như kẻ lanh chanh, lau chau, lúc nào cũng rối rít, tỏ ra nhanh nhảu, và kết quả đôi khi là vô duyên, hỏng việc!
 
Trao đổi với tác giả bắt lỗi "Thành ngữ bằng tranh"

Trao đổi với tác giả bắt lỗi "Thành ngữ bằng tranh"

 20:21 29/05/2021

Lời Tòa soạn: Sau khi đăng loạt bài "Thành ngữ bằng tranh: Quá nhiều sai sót" (3, 4, và 5-5-2021; tác giả Hoàng Tuấn Công), Báo Người Lao Động nhận được bài trao đổi của bạn đọc Khôi Nguyên. Trên tinh thần tôn trọng và cổ vũ tranh luận học thuật, Tòa soạn giới thiệu ý kiến của tác giả Khôi Nguyên.
 
SÁCH "THÀNH NGỮ BẰNG TRANH" CÓ QUÁ NHIỀU SAI SÓT (Kỳ 3)

SÁCH "THÀNH NGỮ BẰNG TRANH" CÓ QUÁ NHIỀU SAI SÓT (Kỳ 3)

 03:19 11/05/2021

Phần trong ngoặc kép sau số mục, in nghiêng là nguyên văn trong sách “Thành ngữ bằng tranh”; phần xuống dòng tiếp theo là nội dung trao đổi của chúng tôi. Với những mục xét thấy không cần thiết trích dẫn, chúng tôi xin lược bỏ phần giải nghĩa từ vựng:
Sách "Thành ngữ bằng tranh" có quá nhiều sai sót (Kỳ 2)

Sách "Thành ngữ bằng tranh" có quá nhiều sai sót (Kỳ 2)

 23:09 07/05/2021

a-Phỏng đoán và suy diễn (tiếp Kỳ I)
Sách "Thành ngữ bằng tranh" có quá nhiều sai sót(Kỳ 1)

Sách "Thành ngữ bằng tranh" có quá nhiều sai sót(Kỳ 1)

 20:06 04/05/2021

NXB Kim Đồng cho biết, sách “Thành ngữ bằng tranh” là một cuốn “từ điển bỏ túi với hơn 300 thành ngữ tiếng Việt thông dụng […] Người biên soạn cuốn sách […] đã chọn cách giải thích dễ hiểu nhất, trực diện với từng thành ngữ để người đọc có được thông tin nền, chuẩn về nó”, và sách “có thể được sử dụng như một cuốn từ điển thành ngữ mini trong gia đình và nhà trường”.
Thanh ngu

Vì sao "bìm bịp đâu dám leo nhà gạch"?

 20:06 26/04/2021

“Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương): “Bìm bìm đâu dám leo nhà gạch: Bìm bìm là thứ dây leo rất e ngại khi leo vào các nhà gạch (vì cái nóng kinh khủng toả ra từ nó có thể thiêu cháy dễ dàng cả dây bìm bìm tươi). Hay dùng để chỉ rõ một lẽ thật: “Đã hèn mọn thì chớ có bám víu vào các quý ông cao sang mà dễ bị thiệt đến thân”.
 
Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)? (phần B)

Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)? (phần B)

 16:44 15/04/2021

Bài viết này (phần B) cập nhật và tóm tắt buổi trình bày về bài viết "Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)?" tại hội thảo UNC2021_0116 tại Trường Đại học Ngoại ngữ, ĐHQGHN (sẽ diễn ra vào ngày 24/4/2021).
Thanh ngu

Mẻ không ăn cũng chết

 02:39 14/04/2021

"Từ điển tục ngữ Việt" (Nguyễn Đức Dương): "Mẻ không ăn cũng chết: Mẻ mà chẳng ăn thì cũng chết (nên có để dành được đâu mà cố để dành) Hay dùng để khuyên mọi người chớ có dè sẻn những thứ không thể để dành được mà uổng công”.
Thanh ngu

Mưa rừng cọ, gió rừng thông

 03:07 07/04/2021

"Từ điển tục ngữ Việt" (Nguyễn Đức Dương) giải thích: “Mưa rừng cọ; gió rừng thông (Gặp) mưa trong rừng cọ cũng như gió trong rừng thông (thì chớ có lo ướt cũng như lo lạnh vì đã được cọ cũng như thông che chắn hết cho rồi)”.
Thanh ngu

Tay vơ chẳng tày miệng lúm

 18:52 02/04/2021

Tục ngữ Việt Nam có câu “Tay vơ chẳng tày miệng lúm”. “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương –NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh – 2010) thu thập và giải nghĩa như sau:
 
Thanh ngu

"Chưa có trâu sắm trâu trước, chưa có vợ sắm vợ sau"

 02:29 27/03/2021

Ông Hà Văn Ban sinh thời làm Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa. Một hôm ông đến thăm Hội Văn học nghệ thuật. Nói về sản xuất nông nghiệp, ông Hà Văn Ban dẫn ra một câu tục ngữ phổ biến của dân tộc Thái: “Chưa có trâu sắm trâu trước, chưa có vợ sắm vợ sau”.
Thanh ngu

Gắp lửa bỏ tay người

 03:23 20/03/2021

Nói về việc bị vu oan giá hoạ, thành ngữ Việt Nam có câu “Gắp lửa bỏ tay người” (dị bản Gắp lửa bỏ bàn tay; Bỏ lửa tay người; Gắp than bỏ tay người…).
 
"Chẳng ai bán đắt mà ngồi chợ trưa"

"Chẳng ai bán đắt mà ngồi chợ trưa"

 20:00 17/03/2021

Tục ngữ Việt Nam có câu “Chẳng ai bán đắt mà ngồi chợ trưa”. “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương) giải thích: “Chưa từng thấy ai lại ưa bán đắt để phải ngồi lì ngoài chợ cho tới tận trưa (mới được ra về). Hay dùng để dặn mọi người chuyên buôn bán chớ có tham một vài món lợi nhỏ mà tự làm khổ chính mình”.
Lời cảnh cáo các nhà học phiệt

Lời cảnh cáo các nhà học phiệt

 19:21 13/03/2021

TTCT 13/9/2017- Giáo sư Nguyễn Lân là một tên tuổi lớn trong làng chữ nghĩa, nhất là về phương diện từ điển.
 
“Tiếng Việt từ thế kỉ 17 - tản mạn về hát xẩm xoan” (phần 28)

“Tiếng Việt từ thế kỉ 17 - tản mạn về hát xẩm xoan” (phần 28)

 19:17 12/03/2021

Phần này bàn về "hát xẩm xoan" trong tiếng Việt từ thời bình minh của chữ quốc ngữ đến nay, đặc biệt là chữ xoan trong cách dùng trên.
GS Nguyễn Lân và tác giả Hoàng Tuấn Công: Một trẻ, một già và một câu hỏi

GS Nguyễn Lân và tác giả Hoàng Tuấn Công: Một trẻ, một già và một câu hỏi

 22:20 08/03/2021

PNO - 2.000 cuốn sách thuần học thuật với giá không hề rẻ mà chỉ trong vòng một tuần bán hết vèo và nhà xuất bản phải tính đến chuyện tái bản. Đấy là một sự kiện chưa từng có.
 
Tôi yêu tiếng nước tôi

Tôi yêu tiếng nước tôi

 15:28 27/02/2021

Bên cạnh miếng bánh chưng xanh, hoa đào, hoa mai, bát phở bò hay chiếc nem rán, giữa xứ người lạnh lẽo, được trò chuyện bằng tiếng mẹ đẻ quả là một liều thuốc tinh thần...
 
“Tiếng Việt từ thế kỉ 17 - từ Luận Phép Học đến Khoa Học”(phần 27)

“Tiếng Việt từ thế kỉ 17 - từ Luận Phép Học đến Khoa Học”(phần 27)

 17:58 23/02/2021

Phần này bàn về cụm danh từ "khoa học" trong tiếng Việt từ thời bình minh của chữ quốc ngữ đến nay.
Trau dab gian

Con trâu và ruộng trâu quần

 21:09 18/02/2021

Con trâu có tên chữ là “ngưu” 牛, hay “thuỷ ngưu” 水牛. Chữ “thuỷ” trong “thuỷ ngưu” ý chỉ tập tính thích đầm mình trong nước của loài vật này. Hán ngữ đại từ điển mô tả về loài “thuỷ ngưu” như sau:
 
Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)?

Tản mạn về tiếng Việt và Hán Việt: tại sao Trung Quốc dùng danh từ khoái 筷 còn Việt Nam dùng đũa (trợ 箸)?

 15:59 31/01/2021

Phần này bàn về các danh từ gọi dụng cụ gắp cơm và đưa vào miệng (ăn cơm) như đũa hay trợ, khoái, giáp cùng các dạng âm cổ của chúng.
Thanh ngu

Bé chẳng vin, cả gãy cành

 21:50 28/12/2020

Soạn giả hiểu không đúng nghĩa từ “vin” nên giảng sai luôn nội dung câu tục ngữ, thậm chí là hiểu ngược lại ý dân gian.
“Láo lếu” và “lếu láo”

“Láo lếu” và “lếu láo”

 19:25 24/12/2020

“Từ điển từ láy tiếng Việt” (Viện Ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chủ biên) thu thập “láo lếu”, “lếu láo” và giải thích:
 
Sao lại xếp "trang trải" vào từ láy?

Sao lại xếp "trang trải" vào từ láy?

 21:30 22/12/2020

Không biết lý do cụ thể nào khiến Nhóm biên soạn Từ điển từ láy tiếng Việt xếp “trang trải” vào từ láy.
“MẦM MỐNG” có phải là từ láy?

“MẦM MỐNG” có phải là từ láy?

 22:13 14/12/2020

“Từ điển từ láy tiếng Việt” (Viện Ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chủ biên – NXB Khoa học xã hội – 2013) thu thập và giải nghĩa: “MẦM MỐNG dt. Cái mới chớm nở, mới phát sinh. Những mầm mống của sự chia rẽ bè phái”.
 
“Sở” trong câu “Ăn có sở ở có nơi” nghĩa là gì?

“Sở” trong câu “Ăn có sở ở có nơi” nghĩa là gì?

 15:56 09/12/2020

“Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương – NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh – 2010) giảng: “Ăn có sở; ở có nơi: Ăn thì nên chọn những thứ hợp sở thích mà ăn; ở thì nên chọn những nơi thuần hậu mà cư ngụ”. (chú thích: “sở dt. Sở thích [nói tắt]”.
Kỳ cuối: “Hán hoá tiếng Việt” trong “Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt - Hán”

Kỳ cuối: “Hán hoá tiếng Việt” trong “Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt - Hán”

 21:45 19/11/2020

“Hán hoá tiếng Việt” là gì? “Hán hoá tiếng Việt” ở đây được hiểu cụ thể là áp đặt các đơn vị thành ngữ tục ngữ trong tiếng Hán vào tiếng Việt, làm cho tiếng Việt giống với tiếng Hán, người Việt nói theo cách của người Hán.
Sai chính tả trong "Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt - Hán" - Kỳ 3

Sai chính tả trong "Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt - Hán" - Kỳ 3

 19:20 14/11/2020

Chúng tôi đã có loạt bài viết chỉ ra hàng trăm lỗi chính tả trong hai cuốn từ điển vừa nêu, trong đó cuốn xuất bản năm 2018, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội đã buộc phải thu hồi.
Sai sót trong “Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt Hán” (Kỳ 2b)

Sai sót trong “Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt Hán” (Kỳ 2b)

 19:30 06/11/2020

Kỳ 2B: Thu thập nhiều dị bản thành ngữ tục ngữ Việt thiếu chính xác; nhiều dị bản không tồn tại trong cả tiếng Việt lẫn tiếng Hán.
Nhiều sai sót trong “Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt - Hán” (Kỳ 2A)

Nhiều sai sót trong “Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt - Hán” (Kỳ 2A)

 18:18 04/11/2020

Kỳ 2: Thu thập nhiều dị bản thành ngữ tục ngữ Việt thiếu chính xác; nhiều dị bản không tồn tại trong cả tiếng Việt lẫn tiếng Hán.
 
“Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes - các cách dùng chúa nhật/chúa tàu/chúa nhà/thiên chúa” (phần 6A)

“Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes - các cách dùng chúa nhật/chúa tàu/chúa nhà/thiên chúa” (phần 6A)

 15:06 02/11/2020

Phần này bàn về cách dùng chúa so với chủ vào thời LM de Rhodes đến truyền đạo. Đây là lần đầu tiên các danh từ này được kí âm bằng chữ quốc ngữ và phản ánh cách đọc chính xác của chữ 主.
Thanh ngu

"NGU NHƯ BÒ" và "LỢN LIÊU ĐÔNG"

 20:03 10/10/2020

Tiếng Việt “ngu như bò”, “ngu như lợn” hay “dốt như bò”, ý chỉ dốt nát, đần độn, học hành kém cỏi, không có khả năng tiếp thu; trong khi Hán: “遼東之豕” (Liêu Đông chi thỉ) lại ý chỉ kiến văn hạn hẹp, hiểu biết nông cạn, thấy gì cũng cho là kì lạ.
Thanh ngu

Ăn chó cả lông

 00:20 25/08/2020

Tục ngữ Việt Nam có câu: “Ăn chó cả lông, ăn hồng cả hạt”. Sách “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương – NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh-2010) tách làm 2 dị bản và giải thích:
Sai sót trong “Từ điển chính tả tiếng Việt” của GS.TS. Nguyễn Văn Khang (kì 3)

Sai sót trong “Từ điển chính tả tiếng Việt” của GS.TS. Nguyễn Văn Khang (kì 3)

 23:45 14/08/2020

Những sai sót trong cuốn Từ điển chính tả tiếng Việt của GS.TS Nguyễn Văn Khang, bao gồm rất nhiều mặt, như: sai chính tả do lẫn lộn CH với TR, S với X; D với R; GI với D; L với N; IU với ƯU; dấu hỏi (?) với dấu ngã (~); sai về thành ngữ tục ngữ, từ ngữ Hán Việt...
“Tiếng Việt thời LM de Rhodes - tiền quí, cheo, tính tiền khi đi chợ …” (phần 21A)

“Tiếng Việt thời LM de Rhodes - tiền quí, cheo, tính tiền khi đi chợ …” (phần 21A)

 16:36 13/08/2020

Phần này bàn về cách dùng tiền quí, cheo, bài ca dao “đi chợ tính tiền” và các cách tính tiền thời trước và thời LM de Rhodes, dựa vào tự điển Việt Bồ La và một số tài liệu chữ Nôm/chữ quốc ngữ.
Sai sót trong “Từ Điển Chính Tả Tiếng Việt” của GS.TS. Nguyễn Văn Khang (Kì 2)

Sai sót trong “Từ Điển Chính Tả Tiếng Việt” của GS.TS. Nguyễn Văn Khang (Kì 2)

 00:13 25/07/2020

Những sai sót trong cuốn Từ điển chính tả tiếng Việt của GS.TS Nguyễn Văn Khang, bao gồm rất nhiều mặt, như: sai chính tả do lẫn lộn CH với TR, S với X; D với R; GI với D; L với N; IU với ƯU; dấu hỏi (?) với dấu ngã (~); sai về thành ngữ tục ngữ, từ ngữ Hán Việt...Nhiều mục chỉ dẫn chính  tả hoàn toàn ngược lại với chuẩn chính tả hiện hành; chỉ dẫn giữa các mục từ tiền hậu bất nhất; hướng dẫn viết nhiều dạng chính tả không chuẩn, và rất nhiều lỗi văn bản khác.
Chữ Nho, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ

Chữ Nho, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ

 22:30 21/07/2020

Hiếm thấy nướcnào từng sử dụng ba loại chữ viết như nước ta: chữ Nho, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ, mỗi loại chữ ấy làm nên một trang sử vẻ vang đáng ôn lại.
Sai sót trong “Từ điển chính tả tiếng Việt” của GS.TS Nguyễn Văn Khang (kì 1)

Sai sót trong “Từ điển chính tả tiếng Việt” của GS.TS Nguyễn Văn Khang (kì 1)

 04:04 19/07/2020

Từ điển chính tả tiếng Việt (GS.TS Nguyễn Văn Khang - NXB Đại học Quốc gia Hà Nội – 2018, 806 trang, khổ 10.5 x 18cm; đơn vị liên kết Công ty TNHH Văn hoá Minh Tân – Nhà sách Minh Thắng).
 
Từ chữ Nôm đến chữ Quốc ngữ

Từ chữ Nôm đến chữ Quốc ngữ

 20:21 08/07/2020

Sách sử chép: từ thế kỷ XVII Tòa Thánh Vatican bắt đầu cử các giáo sĩ đạo Ki Tô người châu Âu đến vùng Đông Á làm sứ mạng truyền giáo. Tới đâu họ đều trước tiên học ngôn ngữ của dân bản xứ theo cách dùng chữ La tinh để ghi âm tiếng nói hoặc phiên âm chữ viết (nếu có) của nước sở tại.
TỪ “GẬY GỘC”, “GẬY GẠC”… ĐẾN “GHẾ GỐC”

TỪ “GẬY GỘC”, “GẬY GẠC”… ĐẾN “GHẾ GỐC”

 00:46 28/06/2020

“Từ điển từ láy tiếng Việt”  (Viện Ngôn ngữ học – Hoàng Văn Hành chủ biên) thu thập và giải nghĩa:
 
Trao đổi với PGS.TS. Hà Quang Năng về “Từ điển chính tả sai chính tả”

Trao đổi với PGS.TS. Hà Quang Năng về “Từ điển chính tả sai chính tả”

 21:06 23/06/2020

Sau bài viết “Từ điển chính tả sai chính tả” của tôi (bút danh Hoàng Tuấn Công). PGS. TS. Hà Quang Năng có bài trả lời phỏng vấn báo “Người lao động”. Sau đây, tôi xin trao đổi lại từng điểm mà PGS. TS Hà Quang Năng đưa ra như sau:
Nguyễn Trường Tộ và chữ Nôm

Nguyễn Trường Tộ và chữ Nôm

 20:07 21/06/2020

Bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ về vấn đề cải cách văn tự, để phù hợp với quy chuẩn một bản tấu trình lên đức vua, được thảo bằng chữ Hán văn ngôn [ND: tức chữ Nho]. Nhưng nội dung của nó chính là nhằm phản đối việc dùng thứ văn tự này bởi ông cho rằng nó không phù hợp với nhu cầu của người Việt.
“Tiếng Việt thời LM de Rhodes - các dạng so sánh: bằng, hơn, hơn nữa và cực/rất ...” (phần 22A)

“Tiếng Việt thời LM de Rhodes - các dạng so sánh: bằng, hơn, hơn nữa và cực/rất ...” (phần 22A)

 23:41 12/06/2020

Phần này bàn về các dạng so sánh: bằng, hơn, hơn nữa và cực/rất, thậm, lắm ... vào thời LM de Rhodes trong tự điển Việt Bồ La và các tài liệu liên hệ.
“TỪ ĐIỂN CHÍNH TẢ SAI CHÍNH TẢ” (*) Người bắt lỗi tiếp tục phản biện

“TỪ ĐIỂN CHÍNH TẢ SAI CHÍNH TẢ” (*) Người bắt lỗi tiếp tục phản biện

 20:21 11/06/2020

L.T.S: Sau loạt bài “Từ điển chính tả sai chính tả!” đăng trên Báo Người Lao Động (từ 7-6), PGS-TS Hà Quang Năng (chủ biên tác phẩm này) đã trả lời phỏng vấn trên báo, giải thích nhiều nội dung. Để rộng đường dư luận, chúng tôi đăng bài trao đổi của tác giả Hoàng Tuấn Công với ông Hà Quang Năng
“TỪ ĐIỂN CHÍNH TẢ” SAI CHÍNH TẢ!: Nhiều lỗi nặng đến khó tin

“TỪ ĐIỂN CHÍNH TẢ” SAI CHÍNH TẢ!: Nhiều lỗi nặng đến khó tin

 22:45 09/06/2020

Các tác giả có những nhầm lẫn giữa cách viết từng tồn tại hoặc “không chuẩn với chính tả chuẩn”, cùng nhiều nhầm lẫn khác
 
"Từ điển chính tả" sai chính tả!

"Từ điển chính tả" sai chính tả!

 06:35 08/06/2020

Với một cuốn từ điển chính tả mà lại phạm quá nhiều lỗi như vậy là không thể chấp nhận
 
“Tiếng Việt thời LM de Rhodes - tiền gián, bẻ tiền bẻ đũa” (phần 21)

“Tiếng Việt thời LM de Rhodes - tiền gián, bẻ tiền bẻ đũa” (phần 21)

 13:21 18/03/2020

Phần này bàn về cách dùng tiền gián, bẻ tiền bẻ đũa thời LM de Rhodes trong tự điển Việt
Bồ La. Đây là tục lệ rất ít tài liệu nào ghi nhận.
5 trường hợp buộc phải viết hoa theo quy định mới

5 trường hợp buộc phải viết hoa theo quy định mới

 16:19 12/03/2020

 - Chính phủ vừa ban hành Nghị định 30 về công tác văn thư. Theo đó, đối với các văn bản hành chính và bản sao văn bản áp dụng với các cơ quan, tổ chức nhà nước và doanh nghiệp nhà nước sẽ phải viết hoa trong 5 trường hợp.
Thanh ngu

“MỒ CHẲNG CHỐI, NÓI DỐI CHO MỒ”

 20:22 15/01/2020

“Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương-NXB Tổng hợp TP, HCM-2010) đưa ra dị bản: “Mồ chẳng DỐI, nói dối cho mồ: Mồ vốn chẳng biết nói dối (nên đám thầy địa lý rởm) mới có cơ nói dối thay cho các nấm mồ. Hay dùng để nhắc mọi người chớ có vội tin lời của đám thầy địa lý rởm (vì đó chỉ là những lời nói dối để moi tiền)”.
Thổ ngữ Quảng Nam - cái nôi của chữ Quốc ngữ

Thổ ngữ Quảng Nam - cái nôi của chữ Quốc ngữ

 19:20 12/01/2020

Trong cuốn sách “Dinh trấn Thanh Chiêm” vừa xuất bản, hai nhà nghiên cứu Đinh Trọng Tuyên - Đinh Bá Truyền hé lộ những thông tin rất thú vị. Rằng chữ Quốc ngữ thời kỳ đầu, cách đây gần 400 năm được các giáo sĩ Dòng Tên ký âm bằng thổ ngữ Quảng Nam, hay còn gọi là “Nói Quảng”. Và kiểu phát âm ấy hiện vẫn còn được người dân làng Thanh Chiêm lưu giữ.
“CHỞ” TRONG TỪ “CHE CHỞ” NGHĨA LÀ GÌ?

“CHỞ” TRONG TỪ “CHE CHỞ” NGHĨA LÀ GÌ?

 18:31 30/12/2019

Trong bài “Nên xem ‘che chở’ là từ láy hay từ ghép” (nguvanthcs.wordpreess.com), ThS. Lê Bá Miên, Khoa Ngữ văn - ĐHSP 2 - Xuân Hòa - Mê Linh - Vĩnh Phúc cho rằng: “chở” chẳng qua chỉ là sự biến dạng của “che”. Tác giả cho biết:
Thanh ngu

VÌ SAO "CHỚ ĐÁNH RẮN TRONG HANG"?

 22:42 22/12/2019

Tục ngữ Việt Nam có câu “Chớ đánh rắn trong hang, chớ đánh đại bàng trên núi”. Các nhà biên soạn từ điển giải thích và dẫn thêm nhiều dị bản đồng nghĩa:
Thanh ngu

Vì sao "chớ đánh rắn trong hang"?

 00:01 29/11/2019

Tục ngữ Việt Nam có câu “Chớ đánh rắn trong hang, chớ đánh đại bàng trên núi”. Các nhà biên soạn từ điển giải thích và dẫn thêm nhiều dị bản đồng nghĩa:
Vài dòng lan man về từ ghi trên thiệp cưới - La Thụy

Vài dòng lan man về từ ghi trên thiệp cưới - La Thụy

 05:30 22/11/2019

Vào mùa đám cưới, tôi thường nhận được thiệp mời. Xin nêu vài trường
hợp về cách ghi trên thiệp.
Giẻ Cùi tốt mã

Giẻ Cùi tốt mã

 20:40 16/11/2019

-“Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương) giải thích: “Giẻ cùi tốt mã Giẻ cùi (vốn chỉ được mỗi một ưu điểm là) tốt mã mà thôi. Hay dùng để nhắc mọi người là hãy chú trọng nhiều hơn tới thực chất, chứ đừng hoa mắt lên trước vẻ loè loẹt bề ngoài”.  
NGHĨA CỦA “LÕNG” TRONG TỪ “LẠC LÕNG”

NGHĨA CỦA “LÕNG” TRONG TỪ “LẠC LÕNG”

 23:54 09/11/2019

“Từ điển từ láy tiếng Việt” (Viện ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chủ biên) thu thập và giải nghĩa:
Thanh ngu

“HẰNG HÀ”, “HÀ SA” VÀ “HẰNG HÀ SA SỐ”

 22:25 02/11/2019

“Từ điển từ láy tiếng Việt”  (Viện ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chù biên) cho rằng “hằng hà” là từ láy, nên đã thu thập và giải nghĩa: “HẰNG HÀ tt. Nhiều đến mức không thể đếm được. “Phố phường kéo đến hằng hà, Đua mang cá thịt rượu trà tiến dâng” (Phạm Công Cúc Hoa)”.
“TỨ TUNG” LÀ GÌ?

“TỨ TUNG” LÀ GÌ?

 22:39 29/10/2019

“Từ điển từ láy tiếng Việt” (Viện Ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chủ biên) xem “tứ tung” là từ láy, và giải nghĩa: “TỨ TUNG tt. Khắp mọi nơi mọi chỗ, không theo một trật tự nào. Nhà dột tứ tung”.
 
NGHĨA CỦA “XẨU” TRONG TỪ “XƯƠNG XẨU”

NGHĨA CỦA “XẨU” TRONG TỪ “XƯƠNG XẨU”

 23:35 25/10/2019

Có lẽ, các nhà biên soạn từ điển cho rằng, “xẩu” chỉ là yếu tố láy âm của “xương”, nên đã xếp “xương xẩu” vào diện “từ láy” và giải nghĩa như sau:
NGHĨA CỦA “VẠC” TRONG “VỠ VẠC”

NGHĨA CỦA “VẠC” TRONG “VỠ VẠC”

 23:50 22/07/2019

“Từ điển từ láy tiếng Việt” (Viện ngôn ngữ-Hoàng Văn Hành chủ biên) thu thập và giải nghĩa: “VỠ VẠC đgt. (kgn.). Vỡ hoang, khai phá đất hoang (nói khái quát). Mỗi vụ trên mảnh đất mới vỡ vạc cũng thu được dăm tạ thóc. 2. Vỡ ra, bắt đầu hiểu ra, nhận biết ra (nói khái quát). Chịu khó dạy nó mấy buổi nó cũng đã vỡ vạc ra. Bây giờ đã vỡ vạc ra nhiều chứ trước kia thì mù tịt”.
Tiếng Việt thời LM de Rhodes: các từ chỉ màu sắc như ‘mùi xanh, sắc xanh, sắc biếc’ (phần 18)

Tiếng Việt thời LM de Rhodes: các từ chỉ màu sắc như ‘mùi xanh, sắc xanh, sắc biếc’ (phần 18)

 13:33 17/07/2019

Phần này bàn về các từ chỉ màu xanh như xanh, thanh và biếc vào thời các LM de Rhodes
và Maiorica sang truyền đạo ở An Nam cho đến thế kỉ XX.
“VÀO RỪNG CHẲNG BIẾT LỐI RA…”

“VÀO RỪNG CHẲNG BIẾT LỐI RA…”

 20:30 21/06/2019

Một độc giả đề nghị: “Anh giải thích giùm câu: Vào rừng chẳng biết lối ra//Thấy cây núc nác tưởng là vàng tâm. Có một ông vừa giải thích rằng: vàng tâm là cây quý, còn núc nác là cây bỏ đi, “ý muốn nói lên sự thất vọng về một thứ gì đó. Tưởng là nó tốt nhưng buồn thay, đó là thứ rất tầm thường!” Ông ấy khuyên: nếu không làm được cây vàng tâm thì đừng làm cây núc nác.
 
17 trường hợp bắt buộc phải viết hoa trong văn bản hành chính

17 trường hợp bắt buộc phải viết hoa trong văn bản hành chính

 13:57 04/06/2019

Viết hoa đúng chuẩn là một câu chuyện chưa bao giờ đơn giản. Có lẽ vì thế mà Thông tư 01/2011/TT-BNV về thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản đã dành riêng một phần để hướng dẫn viết hoa trong văn bản hành chính.

 
“HÙNG HỔ” LÀ GÌ?

“HÙNG HỔ” LÀ GÌ?

 23:44 28/05/2019

Một số nhà biên soạn từ điển xếp “hùng hổ” vào diện “từ láy”:
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - vài nhận xét về cách dùng thì hiện tại/tương lai/quá khứ   (phần 16)

Tiếng Việt thời LM de Rhodes - vài nhận xét về cách dùng thì hiện tại/tương lai/quá khứ (phần 16)

 18:00 24/05/2019

Phần này bàn về cách dùng thì (tiếng Anh tense ~ temps tiếng Pháp) vào thời các LM de Rhodes và Maiorica sang truyền đạo ở An Nam cho đến thế kỉ XX.
Thanh ngu

Mấy ai biết lúa von, mấy ai biết con hư

 04:01 16/05/2019

Cũng như đứa trẻ mới sinh ra rất ngoan ngoãn nhưng khi lớn lên bỗng sinh hư hỏng, dân gian so sánh "lúa von" với "con hư" là như vậy
 
Thanh ngu

CHIỀU NHƯ CHIỀU VONG

 02:32 11/05/2019

Tìm kiếm trên Google, người ta bắt gặp nhiều tít bài vận dụng câu thành ngữ như: “Muốn chồng ‘chiều như chiều vong’ phụ nữ hãy làm điều này mỗi tối” (phunutoday); “Chuyện ngược đời: Chủ nhà chiều osin như “chiều vong” (giaoduc.net.vn); “Chiều Nhân viên như chiều vong mà cũng không xong”… Điển hình, bài “Mang thai hộ: Chiều như chiều vong” (antg.cand.vn) có đoạn:
SAO LẠI GỌI LÀ “BỆ VỆ”?

SAO LẠI GỌI LÀ “BỆ VỆ”?

 22:19 02/05/2019

-“Từ điển từ láy tiếng Việt” (Viện Ngôn Ngữ - Hoàng Văn Hành Chủ biên-NXB Khoa học xã hội-2011): “Bệ vệ tt. Có dáng điệu, cử chỉ ra vẻ ông lớn, bà lớn. Dáng điệu bệ vệ. Đi đứng bệ vệ. Ngồi bệ vệ trên ghế”.
Sách giáo khoa giải thích sai điển tích trong truyện Kiều

Sách giáo khoa giải thích sai điển tích trong truyện Kiều

 00:28 01/05/2019

Chú thích giải nghĩa cụm từ "mua ngọc đến Lam Kiều" ở SGK lớp 9 là: "Lam Kiều là tên một cây cầu ở huyện Lam Điền, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Huyện Lam Điền là nơi sản xuất ngọc quý. Câu này ý nói: "đến đây cốt để mua được người đẹp". Nhưng cách giải nghĩa này rất sai so với cách dùng điển tích của Nguyễn Du.
 
Không có cái gọi là ‘từ Hán Việt’

Không có cái gọi là ‘từ Hán Việt’

 22:09 25/04/2019

“Có khoảng 70- 80% từ vựng tiếng Việt có thành tố Hán Việt”, hay ngược lại “Tiếng Việt là chủ thể tạo nên ngôn ngữ Trung Hoa” –vẫn đang là vấn đề gây nhiều tranh cãi. VietTimes đăng bài viết của tác giả Hà Văn Thùy với mong muốn nhận được thêm nhiều những ý kiến của các học giả về vấn đề này.
 
Phụ huynh phản ánh, Nhà xuất bản Giáo dục khẳng định không đặt sai dấu câu

Phụ huynh phản ánh, Nhà xuất bản Giáo dục khẳng định không đặt sai dấu câu

 18:59 25/04/2019

- Phụ huynh phát hiện và bức xúc trước lỗi đặt sai dấu câu trong bài tập đọc sách Tiếng Việt lớp 1, tập 2, trang 142 của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
“BÌNH BỒNG” CÓ PHẢI TỪ LÁY?

“BÌNH BỒNG” CÓ PHẢI TỪ LÁY?

 04:21 01/04/2019

Tuy nhiên, đây từ Việt gốc Hán, cấu tạo đẳng lập: “bình” 萍 nghĩa là bèo, loài thực vật sống trôi nổi trên mặt nước sông hồ; “bồng” 蓬 là cỏ bồng, một loại cỏ thuộc họ Cúc, còn gọi là tai hùm, ngải dại, cổ bồng.
Ngôn ngữ Sài Gòn xưa: Vay mượn từ tiếng Pháp

Ngôn ngữ Sài Gòn xưa: Vay mượn từ tiếng Pháp

 17:43 25/02/2019

Sang đến thời kỳ “một trăm năm đô hộ giặc Tây”. Việt Nam nói chung và Sài Gòn nói riêng đã trở thành thuộc địa của Pháp. Cũng vì thế, tiếng Pháp đã có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống văn hóa, xã hội của người Việt. Tiếng Pháp được sử dụng trong các văn bản, giấy tờ của Chính phủ Bảo hộ và trong giảng dạy ở nhà trường, bên cạnh đó là các loại sách báo thâm nhập đời sống thường ngày của người dân.
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - cách dùng con và cái (phần 14)

Tiếng Việt thời LM de Rhodes - cách dùng con và cái (phần 14)

 12:22 24/02/2019

Phần này bàn về cách dùng con và cái thời các LM de Rhodes và Maiorica sang truyền đạo ở An Nam.
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - cách dùng con và cái(phần 14)

Tiếng Việt thời LM de Rhodes - cách dùng con và cái(phần 14)

 17:57 16/02/2019

Phần này bàn về cách dùng con và cái thời các LM de Rhodes và Maiorica sang truyền đạo ở An Nam.
Thanh ngu

THANH VÔ TIỀN NGHỆ VÔ HẬU

 01:05 28/01/2019

Trong bài “Về câu nói Thanh vô tiền, Nghệ vô hậu” (Tạp chí Văn hoá Nghệ An-2011), tác giả Nguyễn Trung Hiền nhận định: “Người ghi câu nói “Thanh vô tiền, Nghệ vô hậu” đầu tiên có thể là H.Le Brơtông (H.Le Breton). Ông đã ghi câu nói trên vào “An Tĩnh cổ lục” (Le vieux An Tĩnh) xuất bản năm 1936 ở Tập san “Đô Thành hiếu cổ”.
CON LỢN VÀ CHỮ “GIA”

CON LỢN VÀ CHỮ “GIA”

 04:31 23/01/2019

Trong Hán tự, chữ “gia” 家, thuộc chữ Hội ý. Hình chữ trong Giáp cốt văn và Kim văn thấy rõ một nếp nhà có mái và cột (sau này phát triển thành bộ “miên” 宀), bên trong có con lợn đang nằm (sau thành bộ “thỉ” 豕).
Chuyện chữ nghĩa

Chuyện chữ nghĩa

 12:16 13/01/2019

Vô hình trung, vô hình chung, vô hình dung
Thanh ngu

GIỮ NHƯ ÔNG THẦY GIỮ ẤN

 03:36 06/01/2019

-“Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam” (Vũ Dung-Vũ Thuý Anh-Vũ Quang Hào) giải thích: “Giữ như ông thầy giữ ấn (thầy: thầy phù thuỷ; ấn: ấn quyết, thuật của phù thuỷ, dùng tay làm phép trừ ma quỷ). Giữ bí mật, không truyền dạy cho ai”.
 
Thanh ngu

ANH LÙN XEM HỘI

 21:49 26/12/2018

-“Từ điển từ và ngữ Việt Nam” (GS Nguyễn Lân) giải thích: “anh lùn xem hội • ng. Câu hài hước nói đến sự thiệt thòi của người ở địa vị thấp kém <> Trong hội nghị quốc tế đó, tôi chỉ là một anh lùn xem hội!”.
 
Nguồn gốc Việt (Nam) của tên 12 con giáp - Hợi gỏi cúi/heo (phần 5B)

Nguồn gốc Việt (Nam) của tên 12 con giáp - Hợi gỏi cúi/heo (phần 5B)

 17:41 12/12/2018

Bài viết này bàn về khả năng tên gọi 12 con giáp có gốc là tiếng Việt cổ, chú trọng đến chi
thứ 12 là Hợi, đặc biệt cho năm Kỷ Hợi sắp đến (5/2/2019).
Bong da

"VIỆT VỊ" HAY "LIỆT VỊ"?

 05:01 06/12/2018

Có những điều ta tưởng ai cũng hiểu, chẳng cần bàn cãi gì thêm nữa. Tuy nhiên, đôi khi thực tế lại không hẳn như vậy.
Tản mạn về tiếng Việt "hiện tượng đồng hoá âm thanh" (phần 3)

Tản mạn về tiếng Việt "hiện tượng đồng hoá âm thanh" (phần 3)

 20:22 27/11/2018

Bài này là phần 3 trong loạt bài viết về hiện tượng đồng hóa âm thanh trong ngôn ngữ với tâm điểm là tiếng Việt.
Một cách tiếp cận mới trong việc dạy học ngữ pháp tiếng Việt ở trường phổ thông

Một cách tiếp cận mới trong việc dạy học ngữ pháp tiếng Việt ở trường phổ thông

 20:00 27/11/2018

Hi vọng bài viết này góp phần làm sáng tỏ hơn giải pháp mà chúng ta nên lựa chọn.
Luong truy cap
Covid
TỔ QUỐC TRÊN HẾT
MỜI QUẢNG CÁO
50 năm Di chúc
“Việc gì lợi cho dân ta phải hết sức làm
Việc gì hại đến dân ta phải hết sức tránh”
LƯỢT TRUY CẬP TỪ 23-12-2016
  • Đang truy cập76
  • Máy chủ tìm kiếm8
  • Khách viếng thăm68
  • Hôm nay12,763
  • Tháng hiện tại22,674
  • Tổng lượt truy cập31,609,608
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây