Nguyễn Duy Xuân

“Khai vị" là món được dùng đầu tiên trong một bữa tiệc. Hẳn vì liên quan đến món ăn nên nhiều người đã hiểu rằng “vị" ở đây chính là “vị" trong “hương vị", “mùi vị" và “khai vị” có nghĩa là “khai mở hương vị”. Thực tế thì nghĩa đen của từ này không “lộng lẫy" như thế.

- Bà Hồ Xuân Hương có câu thơ: “Bác mẹ sinh ta phận ốc nhồi/ Đêm ngày lăn lóc đám cỏ hôi”. Lăn lóc là từ đôi cùng có nghĩa, nhằm chỉ sự vật nào đó lăn đi lăn lại, nhảy lên, trườn tới qua nhiều vị trí…
 

“Chấp bút” 執筆 là một từ Việt gốc Hán, trong đó “chấp” 執 có nghĩa là cầm, nắm. Ví dụ: chấp chính 執政 (nắm giữ chính quyền); chấp chưởng 執掌 (nắm giữ và quản lý); chấp sự 執事 (người nắm giữ một phần việc trong cách cuộc tế lễ).

Vanvn- Theo từ điển Hán Việt của Thiều Chửu, “từ thiện” là sự kết hợp giữa “từ” nghĩa là thương yêu (“nhân từ” là thương yêu người) và “thiện” nghĩa là tốt lành. “Từ thiện”có nghĩa là làm việc tốt từ lòng yêu thương. Ngay nội hàm khái niệm đã cho thấy “từ thiện” là việc làm xuất phát từ cái tâm, tự nguyện, không bắt buộc.
 

Kiềm chế được tham nhũng cũng có nghĩa là đã kiểm soát được nó, không để nó tự tung tự tác. Nhưng nói vậy mà không phải vậy.
 

Mới là "gạ em" thôi, có nghĩa chưa kịp uống tẹo rượu nào thì tình đã ừng ực... uống mình!
 

Thế cũng có nghĩa là lời xin lỗi các nạn nhân, xin nhận trách nhiệm muộn màng của Bộ trưởng hôm 28-5 chỉ là cách để “hạ nhiệt” dư luận?

Người ta thường bảo danh dự của mỗi con người là vô giá. Thế nhưng, có nơi, có lúc danh dự thật rẻ mạt. Và một khi danh dự rẻ mạt thì cũng có nghĩa là đạo đức xã hội đã xuống cấp nghiêm trọng lắm rồi.

Thành ngữ này có nghĩa đen: Gảy đàn cho trâu nghe thì trâu sẽ chẳng hiểu gì.

Thành ngữ là cụm từ hay ngữ cố định có tính nguyên khối về ngữ nghĩa, tạo thành một chỉnh thể định danh có ý nghĩa chung khác tổng số ý nghĩa của các thành tố cấu thành nó tức là không có nghĩa đen và hoạt động như một từ riêng biệt trong câu.