Nguyễn Duy Xuân

http://www.nguyenduyxuan.net

Đề cương phân tích truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

NT là một nhà văn tài hoa, khí phách. Ngay từ trước CM tháng Tám, ngòi bút của ông đã biết hướng thiện, hướng mỹ để tìm ra và lưu giữ cho đời những vẻ đẹp của một thời vang bóng. Trong nhiều vẻ đẹp của vang bóng một thời ấy, nổi lên rực rỡ, chói lòa nhất là vẻ đẹp của hình tượng nhân vật HC trong truyện ngắn CNTT
I. Vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Huấn Cao :
1. Giới thiệu:
NT là một nhà văn tài hoa, khí phách. Ngay từ trước CM tháng Tám, ngòi bút của ông đã biết hướng thiện, hướng mỹ để tìm ra và lưu giữ cho đời những vẻ đẹp của một thời vang bóng. Trong nhiều vẻ đẹp của vang bóng một thời ấy, nổi lên rực rỡ, chói lòa nhất là vẻ đẹp của hình tượng nhân vật HC trong truyện ngắn CNTT, một tác phẩm nổi tiếng của ông trong tập truyện Vang bóng một thời xuất bản 1940.
2. HC là nguyên mẫu được điển hình hóa với ba vẻ đẹp: tài hoa khác thường, khí phách hiên ngang, thiên lương trong sáng.
3. Một con người tài hoa khác thường thể hiện qua thái độ, hành động (đánh giá cao tài của HC, chịu nhẫn nhục, chấp nhận nguy hiểm) và khát khao có chữ HC.
4. Một con người có khí phách hiên ngang (chống lại triều đình, tư thế hiên ngang của một tử tù: hành động dỗ gông, khinh bạc QN).
5. Một con người có thiên lương trong sáng, cao đẹp:
-Tiền bạc, quyền uy không lung lạc.
-Thay đổi thái độ đối với QN khi đã hiểu ra sự việc.
-Cho chữ để cứu người.
6. Sự thống nhất của cái tài-tâm-khí phách qua cảnh cho chữ là sự chiến thắng, tỏa sáng của ba phẩm chất nói trên.
7. Nghệ thuật xây dựng nhân vật:
- Tình huống truyện độc đáo: cuộc gặp giữa tử tù-quản ngục, giữa liên tài-tri kỉ.
- Sử dụng bút pháp tương phản đối lập: ánh sáng-bóng tối, cái đẹp-cái phàm tục, việc cho chữ-hoàn cảnh cho chữ, phong thái người cho-kẻ nhận.
- Ngôn ngữ giàu chất tạo hình. Sử dụng nhiều từ Hán-Việt, lời ăn tiếng nói mang khẩu khí của người xưa…
8. Tiểu kết:
-HC là nhân vật lý tưởng
-Tình cảm yêu nước thầm kín.
II. Nhân vật quản ngục:
1. Giới thiệu
Trong truyện ngắn CNTT, ngòi bút của NT rất thành công trong việc khắc họa hình tượng các nhân vật.
Nếu như HC là nhân vật mang vẻ đẹp lý tưởng thì QN là một con người rất đời, rất thực. Với HC, nhân vật mang vẻ đẹp từ nguyên mẫu ngoài đời toát lên một cách tự nhiên trong trang sách. Còn với QN, ngòi bút của tác giả phải dụng công nhiều lắm để làm cái việc gạn đục khơi trong, phát hiện cho được những vẻ đẹp còn lẩn khuất trong con người sống giữa cặn bã của XH.
2. QN, một con người có tâm hồn đẹp
-Bản chất lương thiện: “cái thuần khiết giữa một đống cặn bã.”
-Hoàn cảnh sống oái oăm.
-Có tấm lòng biệt nhỡn liên tài.
3. QN, một con người có tâm hồn nghệ sỹ
-Biết trân trọng và yêu quí cái đẹp
-Khao khát có chữ HC
4. QN, một con người thức tỉnh, biết giữ thiên lương
-Cảm hóa từ cái đẹp của HC.
-Từ lời khuyên của HC: cúi đầu bái lĩnh.
5. Nghệ thuật xây dựng nhân vật QN
-Đặt trong mối quan hệ với HC.
-Đặt nhân vật trong hoàn cảnh trớ trêu: đối lập giữa suy nghĩ, hành động, phẩm giá với chốn ngục tù để khẳng định sự chiến thắng của cái đẹp, cái đẹp phải song hành với cái thiện.
-Miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật sâu sắc.
III. Giá trị tư tưởng và nghệ thuật cảnh cho chữ:
1. Giá trị tư tưởng:
-Trân trọng đề cao, ngợi ca cái đẹp…
-Tinh thần yêu nước, chống đối cái xấu, cái ác…
2. Giá trị nghệ thuật:
-Bút pháp đối lập, tương phản (bóng tối-ánh sáng, cao thượng-phàm tục, thiên lương-độc ác)
-Nghệ thuật khắc hình tượng: gợi không khí xưa, cảnh cho chữ độc đáo…
-Nghệ thuật sử dụng từ ngữ chắt lọc, chuẩn xác, tinh tế: từ Hán-Việt, từ cổ, sáng tạo từ mới.
3. Cảnh tượng xưa nay chưa từng có:
-Cho chữ đẹp trong nhà tù
-Vị thế của người cho-người nhận-nhà tù sụp đổ
-Người tù khuyên dạy quản ngục, quản ngục bái lạy người tù…

ĐỀ KIỂM TRA
Trong tác phẩm Chữ người tử tù, vì sao tác giả Nguyễn Tuân lại ví tấm lòng của nhân vật quản ngục như  “một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”?
Vì sao tấm lòng của nhân vậ t quản ngục đuợc ví như  “một thanh âm trong trẻo”?  
1. Giới thiệu vài nét về  tác giả  và tác phẩm   
- Nguyễn Tuân là nhà văn suốt đời say mê và tôn vinh cái đẹp, nhất là cái đẹp của tài hoa và nhân cách; là ngòi bút bậc thầy với phong cách sắc sảo, uyên bác, tài hoa. - Chữ  nguời tử  tù được coi là kiệt tác của Nguyễn Tuân trong tập Vang bóng một thời.
Truyện viết về  cuộc gặp gỡ  lạ  lùng giữa Huấn Cao và quản ngục, mỗi nhân vật là hiện thân cho một vẻ  đẹp cao quí trong đời.
2. Về  nhân vật quản ngục  
 - Về  vị  thế, nhân vật quản ngục là đại diện cho bộ  máy cai trị của triều đình mục nát, phải sống giữa một môi truờng là thế  giới nhà tù ô trọc, với chức phận cai quản và trừng phạt tù nhân.
  - Về  phẩm chất, nhân vật quả n ngục lại là “một tấm lòng trong thiên hạ”: tâm hồn thuần   khiết, tính tình ngay thẳng, biết quý trọng phẩm giá con nguời, có sở  thích cao quý, đặc   biệt là có “tấm lòng biệt nhỡn liên tài” ...
3. Ý nghĩa của hình ảnh so sánh   
  - Là hình ảnh súc tích tạo ra sự đối lập sắc nét giữa trong với đục, thuần khiết với ô trọc, cao quý với thấp hèn; giữa cá thể  nhỏ  bé, mong manh với thế  giới hỗn tạp, xô bồ .  
- Là hình ảnh so sánh hoa mĩ, đắt giá, gây ấn tuợng mạnh, thể  hiện một sự khái quát nghệ  thuật sắc sảo, tinh tế  giúp tác giả  làm nổi bật và đề  cao vẻ  đẹp của tâm hồn nhân vật. Là chi tiết nghệ  thuật mang đậm dấu ấn phong cách tài hoa của Nguyễn Tuân.

nguyenduyxuan.net
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây